Δια της γρ-αφής

La camera in attesa

2011-07-08T05:25:00.000-07:00

Si dà pur luce ogni mattino a questa camera, quando una delle tre sorelle a turno viene a ripulirla senza guardarsi attorno. L’ombra, tuttavia, appena le persiane e le vetrate della finestra sono richiuse e raccostati gli scuri, si fa subito cruda, come in un sotterraneo; e subito, come se quella finestra non sia stata aperta da anni, il crudo di quest’ombra s’avverte, diventa quasi l’alito sensibile del silenzio sospeso vano sui mobili e gli oggetti, i quali, a lor volta, par che rimangano sgomenti, ogni giorno, della cura con cui sono stati spolverati, ripuliti e rimessi in ordine.

Il calendario a muro presso la finestra è certo che rimane col senso dello strappo d’un altro fogliolino, come se gli paja una inutile crudeltà che gli si faccia segnar la data in quell’ombra vana e in quel silenzio. E il vecchio orologio di bronzo, in forma d’anfora, sul piano di marmo del cassettone, pare che avverta la violenza che gli fanno costringendolo a staccare ancora là dentro il suo cupo tic-tac.

Sul tavolino da notte, però, la boccetta dell’acqua, di cristallo verde dorato, panciuta, incappellata del suo lungo bicchiere capovolto, pigliando di tra gli scuri accostati della finestra dirimpetto un filo di luce, sembra ridere di tutto quello sgomento diffuso nella camera.

C’è, in realtà, alcunché di vivo e d’arguto su quel tavolino da notte.

Il riso della boccetta dell’acqua viene sì senza dubbio dal filo di luce, ma forse perché con questo filo di luce quella boccetta panciuta può scorgere su la lucida lastra di bardiglio le smorfie delle due figurine d’una scatola di fiammiferi posata lì da quattordici mesi ormai, perché sia pronta a un bisogno ad accendere la candela, anch’essa da quattordici mesi confitta nella bugia di ferro smaltato, in forma di trifoglio, col manichetto e il bocciuolo d’ottone.

Nell’attesa della fiamma che deve consumarla, s’è ingiallita quella candela sul trifoglio della bugia, come una vergine matura. E c’è da scommettere che le due figurine monellescamente smorfiose della scatola di fiammiferi la paragonino alle tre sorelle stagionate che vengono un giorno per una a ripulire e a rimettere in ordine la camera.

Via, benché intatta ancora, povera vergine candela, dovrebbero cambiarla le tre sorelle, se non proprio ogni giorno come fanno per l’acqua della boccetta (che anche perciò è così viva e pronta a ridere a ogni filo di luce), almeno a ogni quindici giorni, a ogni mese, via! per non vederla così gialla, per non vedere in quel giallore i quattordici mesi che sono passati senza che nessuno sia venuto ad accenderla, la sera, su quel tavolino da notte.

È veramente una dimenticanza deplorevole, perché non solo l’acqua della boccetta, ma cambiano tutto quelle tre sorelle: ogni quindici giorni le lenzuola e le foderette del letto, rifatto con amorosa diligenza ogni mattina come se davvero qualcuno vi abbia dormito; due volte la settimana, la camicia da notte, che ogni sera, dopo rimboccate le coperte, vien tratta dal sacchetto di raso appeso col nastrino azzurro alla testa della lettiera bianca, e distesa sul letto con la falda di dietro debitamente rialzata. E han cambiato, oh Dio, finanche le pantofole davanti la poltroncina a piè del letto. Sicuro: le vecchie buttate via, dentro il comodino, e al loro posto, lì su lo scendiletto un pajo nuove, di velluto, ricamate dall’ultima delle tre. E il calendario? Quello lì, presso la finestra, è già il secondo. L’altro, dell’anno scorso, s’è sentito strappare a uno a uno tutti i giorni dei dodici mesi, uno ogni mattina con inesorabile puntualità. E non c’è pericolo che la maggiore delle tre sorelle, ogni sabato alle quattro del pomeriggio, si dimentichi d’entrare nella camera per ridar la corda a quel vecchio orologio di bronzo sul cassettone, che con tanto risentimento rompe il silenzio ticchettando e muove le due lancette sul quadrante piano piano, che non si veda, come se voglia dire che non lo fa apposta, lui, per suo piacere, ma perché forzato dalla corda che gli danno.

Le due figurine smorfiose della scatola evidentemente non vedono, come possono vederlo il vecchio orologio di bronzo col bianco occhio tondo del quadrante e il calendario dall’alto della parete col numero rosso che segna la data, il lugubre effetto di quella camicia da notte stesa lì sul letto e di quelle due pantofole nuove in attesa su lo scendiletto davanti la poltroncina.

Quanto alla candela confitta lì sul trifoglio della bugia, oh essa è così diritta e assorta nella sua gialla rigidità, che non si cura del dileggio di quelle due figurine smorfiose e del riso della panciuta boccetta, sapendo bene che cosa sta ad attendere lì, ancora intatta, così ingiallita.

Che cosa?

Il fatto è che da quattordici mesi quelle tre sorelle e la loro madre inferma credono di potere e di dovere aspettare così il probabile ritorno del fratello e figliuolo Cesarino, sottotenente di complemento nel 25° fanteria, partito (ormai son piú di due anni) per la Tripolitania e colà distaccato nel Fezzan.

Da quattordici mesi, è vero, non hanno piú notizia di lui. C’è di piú. Dopo tante ricerche angosciose, suppliche e istanze, è arrivata alla fine dal Comando della Colonia la comunicazione ufficiale che il sottotenente Mochi Cesare, dopo un combattimento coi ribelli, non trovandosi né tra i morti né tra i feriti né tra i prigionieri, di cui si è riuscito ad avere notizia certa, deve ritenersi disperso, anzi scomparso senz’alcuna traccia.

Il caso ha destato in principio molta pietà in tutti i vicini e conoscenti di quella mamma e di quelle tre sorelle. A poco a poco però la pietà s’è raffreddata ed è cominciata invece una certa irritazione, in qualcuno anche una vera indignazione per questa che pare "una commedia", della camera cioè temuta così puntualmente in ordine, finanche con la camicia da notte stesa sul letto rimboccato; quasi che con questa "commedia" quelle quattro donne vogliano negare il tributo di lagrime a quel povero giovine e risparmiare a se stesse il dolore di piangerlo morto.

Troppo presto han dimenticato i vicini e conoscenti che essi, proprio essi, all’arrivo della comunicazione del Comando della Colonia, quando quella madre e quelle tre sorelle s’eran pur messe a piangere morto il loro caro levando grida strazianti, le han persuase a lungo e con tanti argomenti uno piú efficace dell’altro a non disperarsi così. Perché piangerlo morto – han detto – se chiaramente in quella comunicazione s’annunziava che l’ufficiale Mochi tra i morti non s’era trovato? Era disperso; poteva ritornare da un momento all’altro: ma anche dopo un anno, chi sa! Nell’Africa, ramingo, nascosto... E sono stati pur essi a sconsigliare e quasi impedire che quella madre e quelle tre sorelle si vestissero di nero, come voler vano anche nell’incertezza. – No, di nero – hanno detto; perché quel malaugurio? E alla prima speranza di quelle poverine che s’esprimeva ancora in forma di dubbio: "Chi sa... sì, forse è vivo", si sono affrettati a rispondere:

– Ma sarà vivo sì! È vivo certamente!

Ebbene, non è naturale adesso che, mancando davvero ogni fondamento di certezza alla supposizione che il loro caro sia morto, e accolta invece, come tutti hanno voluto l’illusione che sia vivo, quella povera mamma inferma, quelle tre sorelle diano quanto piú possono consistenza di realtà a questa illusione? Ma sì, appunto, lasciando la camera in attesa. rifacendola con cura minuziosa, traendo ogni sera dal sacchetto la camicia da notte e stendendola su le coperte rimboccate. Perché, se si son lasciate persuadere a non piangerlo morto, a non disperarsi della sua morte, devono per forza far vedere a lui, vivo per loro a lui che veramente può sopravvenire da un momento all’altro, che ecco, tanto esse ne sono state certe, che gli hanno finanche preparato ogni sera la camicia da notte lì sul letto, sul suo lettino rifatto ogni mattina, come se egli davvero la notte vi abbia dormito. Ed ecco là le nuove pantofole che Margheritina, aspettando. non si è contentata soltanto di ricamare, ma ha voluto anche far mettere su da un calzolajo, perché egli appena tornato le trovi pronte al posto delle vecchie.

Scusate tanto:

– O che non son forse morti il vostro figliuolo, la vostra figliuola, quando sono partiti per gli studii nella grande città lontana?

Ah, voi fate gli scongiuri? mi date sulla voce, gridando che non sono morti nient’affatto? che saran di ritorno a fin d’anno e che intanto ricevete puntualmente loro notizie due volte la settimana?

Calmatevi, sì, via, lo credo bene. Ma come va che, passato l’anno, quando il vostro figliuolo o la vostra figliuola ritornano con un anno di piú dalla grande città, voi restate stupiti, storditi davanti a loro; e voi, proprio voi, con le mani aperte come a parare un dubbio che vi sgomenta, esclamate:

– Oh Dio, ma sei proprio tu? Oh Dio, come s’è fatta un’altra!

Non solo nell’anima, un’altra, cioè nel modo di pensare e di sentire; ma anche nel suono della voce, anche nel corpo un’altra, nel modo di gestire, di muoversi, di guardare, di sorridere...

E, con smarrimento, vi domandate:

– Ma come? erano proprio così i suoi occhi? Avrei potuto giurare che il suo nasino, quand’è partita, era un pochino all’insù...

La verità è che voi non riconoscete nel vostro figliuolo o nella vostra figliuola, ritornati dopo un anno, quella stessa realtà che davate loro prima che partissero. Non c’è piú, è morta quella realtà. Eppure voi non vi vestite di nero per questa morte e non piangete... ovvero sì, ne piangete, se vi fa dolore quest’altro che vi è ritornato invece del vostro figliuolo, quest’altro che voi non potete, non sapete piú riconoscere.

Il vostro figliuolo, quello che voi conoscevate prima che partisse, è morto, credetelo, è morto. Solo l’esserci d’un corpo (e pur esso tanto cambiato!) vi fa dire di no. Ma lo avvertite bene, voi, ch’era un altro, quello partito un anno fa, che non e piú ritornato.

Ebbene, precisamente come non ritorna piú alla sua mamma e alle sue tre sorelle questo Cesarino Mochi partito da due anni per la Tripolitania e colà distaccato nel Fezzan.

Voi lo sapete bene, ora, che la realtà non dipende dall’esserci o dal non esserci di un corpo. Può esserci il corpo, ed esser morto per la realtà che voi gli davate. Quel che fa la vita, dunque, è la realtà che voi le date. E dunque realmente può bastare alla mamma e alle tre sorelle di Cesarino Mochi la vita ch’egli seguita ad avere per esse, qua nella realtà degli atti che compiono per lui, in questa camera che lo attende in ordine, pronta ad accoglierlo tal quale egli era prima che partisse.

Ah, non c’è pericolo per quella mamma e per quelle tre sorelle ch’egli ritorni Un altro, com’è avvenuto per il vostro figliuolo a fin d’anno.

La realtà di Cesarino è inalterabile qua nella sua camera e nel cuore e nella mente di quella mamma e di quelle tre sorelle, che per sé, fuori di questa, non ne hanno altra.

– Tittì, quanti ne abbiamo del mese? – domanda dal seggiolone la mamma inferma all’ultima delle tre figliuole.

– Quindici, – risponde Margherita, alzando il capo dal libro ma non ne è ben certa e domanda a sua volta alle due sorelle: – Quindici, è vero?

– Quindici, sì, – conferma Nanda, la maggiore, dal telaio.

– Quindici, – ripete Flavia che cuce.

Su la fronte di tutte e tre s’incide, per quella domanda della madre a Cui hanno risposto, la stessa ruga.

Nella quiete della vasta sala da pranzo luminosa, velata da candide tendine di mussola, è entrato un pensiero, che di solito, non per istudio, ma istintivamente è tenuto lontano dalle quattro donne: il pensiero del tempo che passa.

Le tre sorelle hanno indovinato il perché di questo pensiero pauroso nella mente della madre inferma. abbandonata sul seggiolone; e perciò han corrugato la fronte.

Non è già per Cesarino.

C’è un’altra, c’è un’altra – non qua, nella casa, ma che della casa, forse domani, chi sa! potrebbe essere la regina – Claretta, la fidanzata del fratello – c’è lei, sì, purtroppo, che fa pensare al tempo che passa.

La mamma, domandando a quanti si è del mese, ha voluto contare i giorni che son passati dall’ultima visita di Claretta.

Veniva prima ogni giorno la cara bambina (bambina veramente, Claretta, per quelle tre sorelle anziane) quasi ogni giorno, con la speranza che fosse arrivata la notizia; perché era certa, piú certa di tutte, lei, che la notizia sarebbe presto arrivata. E allora entrava festosa nella camera del fidanzato e vi lasciava sempre qualche fiore e una lettera. Sì, perché seguitava a scrivere lei, come al solito, ogni sera, a Cesarino. Le lettere, invece di spedirle, ecco veniva a lasciarle qua perché le trovasse, Cesarino, subito appena arrivato.

Il fiore avvizziva, la lettera restava.

Pensava forse Claretta, nel trovare sotto il fiore vizzo la lettera del giorno precedente, che anche il profumo di questa era svanito senz’avere inebriato nessuno? La riponeva nel cassetto della piccola scrivania presso la finestra e al suo posto lasciava la nuova e sopra vi posava un fiore nuovo.

Durò a lungo, per mesi e mesi, questa cura gentile. Ma un giorno la piccina venne, con piú fiori, si, ma senza lettera. Disse che aveva scritto la sera precedente, oh anche piú a lungo del solito, e che ogni sera avrebbe seguitato a scrivere, ma in un taccuino, perché la mamma le aveva fatto notare ch’era un inutile sciupio di carta da lettere e di buste.

Veramente era così: ciò che importava era il pensiero di scrivere ogni giorno; che poi scrivesse in carta da lettere o nel taccuino, era lo stesso.

Se non che, con quella lettera cominciò anche a mancare la visita giornaliera di Claretta. Dapprima tre volte, poi due, poi prese a venire una sola volta per settimana. Poi con la scusa del lutto per la morte della nonna materna, stette piú di quindici giorni senza venire. E alla fine, quando – non spontaneamente, ma condotta dalle sorelle – rientro per la prima volta, vestita di nero, nella camera di Cesarino, avvenne una scena inattesa, che per poco non fece scoppiare d’angoscia il cuore di quelle tre poverine. Tutt’a un tratto, così vestita di nero, appena entrata, si rovesciò sul lettino bianco di Cesarino, rompendo in un pianto disperato.

Perché? che c’entrava? Rimase stordita, come smarrita, dopo, di fronte allo stupore angoscioso, al tremore di quelle tre sorelle pallide, livide; disse che non sapeva lei stessa com’era stato, come le era avvenuto... Si scusò; ne incolpò il suo abito nero, il dolore per la morte della nonna... Riprese, a ogni modo, a venire una volta la settimana.

Ma le tre sorelle provavano ora un certo ritegno a condurla nella camera in attesa; ed ella né c’entrava da sì, né chiedeva alle tre sorelle che ve la conducessero. E di Cesarino quasi non parlavano piú.

Tre mesi fa, venne di nuovo vestita di abiti gaj, primaverili, risbocciata come un fiore, tutta accesa e vivace come da gran tempo le tre sorelle e la loro povera mamma non l’avevano piú veduta. Recò tanti, tanti fiori e volle lei stessa con le sue mani portarli nella camera di Cesarino e distribuirli in vasetti su la piccola scrivania, sul tavolino da notte, sul cassettone. Disse che aveva fatto un bel sogno.

Rimasero con l’affanno, oppresse e quasi sgomente di quella vivacità esuberante, di quella rinata gajezza della bambina, le tre sorelle sempre piú pallide e piú livide. Sentirono, appena cessato il primo stordimento, come l’urto d’una violenza crudele, l’urto della vita che rifioriva prepotente in quella bambina e che non poteva piú esser contenuta nel silenzio di quell’attesa, a cui esse con le religiose cure delle loro mani gracili e fredde davano ancora e tenacemente volevano dar sempre una larva di vita, tanta che bastasse a loro. E non fecero nessuna opposizione, quando Claretta facendosi rossa rossa, disse che le era nata una grande curiosità di sapere che cosa aveva scritto a Cesarino nelle sue prime lettere di piú d’un anno fa, chiuse nel cassetto della scrivania.

Piú di cento dovevano essere quelle lettere, centoventidue o centoventitré. Le voleva rileggere; le avrebbe poi conservate lei, per Cesarino, insieme coi taccuini. E a dieci per volta se l’era tutte riportate a casa.

Da allora le visite si sono diradate. La vecchia mamma inferma, guardando fiso il bracciolo del seggiolone, conta i giorni che son passati dall’ultima visita; ed è curioso, che tanto per lei, quanto per le tre figliuole con la fronte corrugata, questi giorni s’assommino e si facciano troppi, mentre per Cesarino che non torna, il tempo non passa mai; è come se fosse partito jeri, Cesarino, anzi come se non fosse partito affatto, ma fosse solo uscito di casa e dovesse rientrare da un momento all’altro, per sedersi a tavola con loro e poi andare a dormire nel suo lettino lì pronto.

Il crollo è dato alla povera mamma dalla notizia che Claretta s’è rifatta sposa.

Era da attendersela, questa notizia, poiché già da due mesi, Claretta non si faceva piú vedere. Ma le tre sorelle, meno vecchie e perciò meno deboli della mamma, s’ostinano a dire di no, che questo tradimento non se l’aspettavano. Vogliono a ogni costo resistere al crollo esse, e dicono che Claretta s’è fatta sposa con un altro, non perché Cesarino sia morto ed ella non abbia perciò veramente nessuna ragione piú d’aspettarne ancora il ritorno, ma perché dopo sedici mesi s’è stancata d’aspettarlo. Dicono che la loro mamma muore, non perché il nuovo fidanzamento di Claretta le abbia fatto crollare l’illusione sempre piú fievole del ritorno del suo figliuolo, ma per la pena che il suo Cesarino sentirà, al suo ritorno di questo crudele tradimento di Claretta.

E la mamma, dal letto, dice di sì, che muore di questa pena; ma negli occhi ha come un riso di luce.

Le tre figliuole glieli guardano, quegli occhi, con invidia accorata. Ella tra poco, andrà a vedere di là se lui c’è: si leverà da quest’ansia della lunghissima attesa; avrà la certezza, lei; ma non potrà tornare per da me l’annunzio a loro.

Vorrebbe dire, la mamma, che non c’è bisogno di quest’annunzio, perché è già certa che lei lo troverà di là, il suo Cesarino; ma no, non lo dice; sente una grande pietà per le sue tre povere figliuole che restano sole qua e hanno tanto bisogno di pensare e di credere che Cesarino sia ancora vivo, per loro, e che un giorno o l’altro debba ritornare; ed ecco, vela dolcemente la luce degli occhi e fino all’ultimo, fino all’ultimo vuol rimanere attaccata all’illusione delle tre figliuole, perché anche dal suo ultimo respiro quest’illusione tragga alito e seguiti a vivere per loro. Con l’estremo filo di voce sospira:

– Glielo direte che l’ho tanto aspettato...

Nella notte i quattro ceri funebri ardono ai quattro angoli del letto, e di tratto in tratto hanno un lieve scoppiettìo, che fa vacillare appena la lunga fiamma gialla.

Tanto è il silenzio della casa, che gli scoppiettii di quei ceri, per quanto lievi, arrivano di là alla camera in attesa, e quella candela ingiallita, da sedici mesi confitta sul trifoglio della bugia, quella candela derisa dalle due figurine smorfiose della scatola di fiammiferi, ad ogni scoppiettìo pare che abbia un sussulto da cui possa trar fiamma anche lei, per vegliare un altro morto qui, sul letto intatto.

È per quella candela una rivincita. Difatti, quella sera, non è stata cambiata l’acqua della boccetta, né tratta dal sacchetto e stesa sulle coperte rimboccate la camicia da notte. E segna la data di jeri il calendario a muro.

S’è arrestata d’un giorno, e pare per sempre, nella camera, quell’illusione di vita.

Solo il vecchio orologio di bronzo sul cassettone seguita cupo e piú sgomento che mai a parlare del tempo in quella buja attesa senza fine

ΟΛΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

2011-05-05T11:15:00.000-07:00

Υποκρίσου

Πως είσαι η άνθινη σκιά των λουλουδιών
Που κρέμονται την άνοιξη
Η μέρα η πιο σύντομη του έτους και η νύχτα η εσκιμώα
Η αγωνία των οραματιστών του φθινοπώρου
Των ρόιδων το άρωμα το σοφό έγκαυμα της τσουκνίδας
Άπλωσε διάφανα βαμβακερά
Στων ματιών σου το ξέφωτο
Δείξε τις λεηλασίες της φωτιάς τα εμπνευσμένα τους έργα
Και τον παράδεισο της τέφρας της
Το αφηρημένο φαινόμενο
Που παλεύει με τους δείχτες του εκκρεμούς
Τις πληγές της αλήθειας τα άκαμπτα κηρύγματα
Τον εαυτό σου δείξε

Μπορείς να εξέλθεις με μιάν εσθήτα κρυστάλλινη
Το κάλλος σου διαρκεί και συνεχίζεται
Τα μάτια σου στάζουν δάκρυα θωπείες χαμόγελα
Τα μάτια σου δεν έχουν μυστικό
Δεν έχουν όρια

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΑΛΛΟΤΡΙΑ ΛΟΓΙΑ

2011-04-13T00:09:00.000-07:00

Ανέγνωρος μέχρι τα χείλη.
Γνώριμος μέχρι την ψυχή.
Στις παλάμες μου ο παλμός σου.
Το τραγούδι του αίματος.
Στις οδύνες, ο τυμπανιστής έρωτας σημαίνει.
Ίπταται η θέληση.
Τα γέρικα φαντάσματα των άλλων σωμάτων,
απλώνουν τα χέρια διψασμένα για σκοτάδια.
Ραγισματιές της ύλης αφήνουν το φως να πλημμυρίσει την τρεμάμενη νύχτα.
Στις οδύνες, αλλότριες ψυχές, δαιμονισμένες,
μασούν πίσω από τα δόντια λέξεις ιερές.
Τις ανεμικές ώρες της σιωπής, στα μαλλιά σου φωλιάζουν πουλιά.
Στέκονται υπνωτισμένα πάνω στα δάχτυλά μου, στις βέργες της αγάπης.
Στις οδύνες, αλλότριες σκιές πλημμυρίζουν την κάμαρα.
Κλωστές τα βλέμματα που σπάνε στη μεγαλύτερη έντασή τους.
Κι ύστερα πάλι…
τις ανεμικές ώρες της καταβύθισης, στο στήθος σου απλώνονται αστέρια.
Ύπνος αργυρήλατος βαραίνει τα βλέφαρά μας.
Για να μπορώ να σε κοιτάζω,
κομματιασμένα τάματα τον σκορπίζω στα απλωμένα χέρια.
Κατεβάζω μία- μία τις σκιές από τους τοίχους,
να μην ακούγονται οι κραυγές τους.
Φιλί νανούρισμα μονάχα να σε ταξιδεύει απ’ το σκοτάδι στο φως.

ΕΚΤΟΣ ΓΡΑΜΜΩΝ

2011-03-31T09:54:00.000-07:00

Καμπύλες θλίψεις, τόξα των προσδοκιών.
Ευθείες θλίψεις, βέλη των λέξεων –με επιμονή στα σύμφωνα-.
Τυχαίες αφίξεις.
Μοιραίες αναμονές.
Προδικασμένες αποχωρήσεις.
Ζωή συρμός.
Express του τετελεσμένου.
Wagon lit των αγκαλιασμένων σωμάτων.
Των δεμένων ως το τέρμα και των ανίερων.
Των ορατών και των αοράτων.
Σταθμοί- βλέμματα.
Σταθμοί -υποψίες βλεμμάτων.
Εκτροχιασμός των αισθήσεων.
Ράγες οι τεταμένες φλέβες.
Αναιμικά αποποιούμαι το ταξίδι.
Στα δεξιά της διαδρομής
ανοίγω το βαγόνι μου να κατοικήσουν πουλιά.

Συνοδεία

2011-02-15T05:26:00.000-08:00

Αυτό που περιμένουμε από στιγμή σε στιγμή,

(Κάτι σα νάχουμε ξεχάσει – κάτι γυρίζει μες στο νου.
Κοιτάζουμε παντού, παιδεύουμε την ανάμνηση,
Ανάβουμε φως να βλέπουμε και να βλεπόμαστε).

Αυτό που περιμένουμε μέσα στο αύριο,
Στο κάθε επόμενο άνθισμα των αριθμών,
Μπορεί νάναι μια χειρονομία ή ένα χαμόγελο,
Που έρχεται κ' είναι παρόν στο δρόμο που πηγαίνουμε,
Όταν κινούμε πρωί απ' το σπίτι μας μέσα στη μέρα,
Όταν γυρίζουμε πίσω κυρτοί απ' τον άνεμο.

Μπορεί νάναι σε κάθε στάση που στεκόμαστε,
Στην κάθε πόρτα που χτυπάμε να μας ανοίξουν.
Στο ποτήρι που πίνουμε, στο κάθισμα που καθόμαστε.

Χαμογελάτε καθώς διαβαίνετε ανάμεσα στα πράγματα.

Μπορεί να είστε ο ήλιος που περιμένουν ή ένας ενάλιος θεός
Που έρχεται μες απ' την πάχνη να τα κυλήση
Σε νέες κοίτες, σε καινούργιους αριθμούς.
Μπορεί να πηγαίνετε και να γυρίζετε μέσα στην μνήμη τους.

Χαμογελάτε ο ένας στον άλλο, χαμογελάτε στον εαυτό σας.

Όταν συναπαντιέστε μονάχοι, όταν σωπαίνετε,
Όταν προσεύχεστε, θυμάστε, ή αφουγκράζεστε.

Χαμογελάτε στον ξενητεμένο και στον άγνωστο,
Χαμογελάτε στους νεκρούς που προπορεύονται.

Από τη συλλογή Συνομιλίες (1953)

Χώμα

2011-02-15T05:22:00.001-08:00

Τα φτερά με τρομάζουν

Αγαπώ το απαλό χώμα
Τη ζεστή σκόνη της κάθε ημέρας
Περπατεί μέσα στον άνεμο
Μας μαθαίνει να βλέπουμε τους ήσκιους των άστρων
Τα κλαδιά και τα μάτια που μας περίμεναν

Ένα περιστέρι εμπιστεμένο στον κόρφο του ήλιου
Φύλλο που αφέθηκε σαν ένα φτερό
Νερό που τρέχει
Εγκάρδιος ουρανός
Η τρυφερότητα της γης

Ποιος ξέρει
Γλήγορα γλυστρούμε απ' τον κόρφο τ' ουρανού
Από βυθό σε βυθό
Πιο κάτω από τα ζώα
Μέσα στη νύχτα

Ξεχάσαμε και δεν το ξέρουμε
Η καρδιά μάς ξεπερνά
Θάλασσα φορτωμένη ανάστροφο ύψος
Έρωτα των αγγέλων

Ποιος μπορεί να σταθή στην ακτή και στον άνεμο
Στην ίσια γραμμή π' ανοίγεται το ταξίδι

Από τη συλλογή Γυμνό παράθυρο (1945)

Της παφλασμένης φτέρης επιπροσθέτως

2011-02-04T11:22:00.000-08:00

Ο ανθοπώλης έχυσε τον μόλυβδό του

Μέσα στον καφέ

Και από κει όλα αρχίζουν

Κι όλα τελειώνουν

Από την αρχή, αρχή- αρχή,

Όταν τα άσπρα έντερα του Νου

Μετενσαρκώνονταν σε εξ και αφού

Και όταν τα σάρκινα πτερά του γυάλινου φιλιού

Σπάσανε

Με τρόπο αποκαλυπτικό

Δεν έμεινε καμιά κηδεία αδάμαστη

Από τους σκληροπυρηνικούς του δονητή

Και του μαστιγίου

Τα ηνία είναι οι μιναρέδες της υπόληψης

Δέσε τα χέρια σου

Πίσω

Στην πλάτη και το κέντρο θα ελαφρύνει

Όπως ελαφραίνει

Κάπου- κάπου

Η συνήθεια των χεριών να περικόπτουν

Τα τριζόνια

Απάνω στο κεφάλι της άνοιξης τα πρόβατα χορεύουν

Χορεύουν όλα

Εκτός των πορφυρών

Με τις λαμπάδες της αειφόρου πλήξης

Τα κεντήματα του φιδιού και των πεζοδρομίων οι ράγες

Τα πορφυρά

-πρέπει να επαναλαμβάνομαι-

Κουρεύονται ερήμην τους

Μα όχι ερήμην μας

Στην μέση της ερήμου

Ένας καρχαρίας ξαποσταίνει

Στο άλσος της κοιλιάς μου

Φύγε, φύγε καρχαρία

Τελείωσε το πανηγύρι.

Ερείπια

2011-02-03T01:43:00.000-08:00

Το κλειστό βιβλίο
Το λυπημένο βιολί
Ο ραγισμένος άγγελος που αγρυπνεί

Πού είστε παιδικά μου χέρια
Με λησμονήσατε
Μα δεν μπορώ
Δεν έχω πια τα μάτια μου να κλάψω

Η βροχή αποκλείστηκε στον κήπο
Απ' τα κλαδιά των δέντρων κρέμονται
Καρδιές
Μικρά φώτα
Ο ήχος μιας καμπάνας
Η προσευχή

Ακόμα καπνίζουν
Των ημερών τα ερείπια

Από τη συλλογή Φύλλα ύπνου

ΕΡΗΜΑ

2011-01-31T10:00:00.000-08:00

Ερώμαι κι ερωτώ κι ερανίζομαι.
Αυθαίρετοι,
αιρετικοί του έρωτος,
αίρουν εργωδώς ερεθίσματα ερωτικά.
Ως εραστές, εργάζονται έργα ερήμωσης.
Εριστικά.
Έρμαια της Έριδος
δεν ερμηνεύουν…
Έρεβος.

Για την άγρια καρδιά του ανθρώπου δεν υπάρχει πατρίδα

2010-12-27T23:38:00.000-08:00

"Υπέροχη ευχαρίστηση απλώνεται μέσα μας, όταν ο εσωτερικός μας κόσμος ενδυναμώνεται με το υλικό του, διακρίνει τον εαυτό του και αρμολογείται πιο πιστά και το πνεύμα μας γίνεται σιγά σιγά μάχιμο"
Οι ήρωες χάσανε τη δόξα τους, οι σοφοί τους μαθητές τους.
Μεγάλες πράξεις, αν δεν τις ακούει ένας ευγενικός λαός, δεν είναι παρά ένα γερό χτύπημα σε αναίσθητο μέτωπο. Και μεγάλα λόγια αν δεν αντηχούν σε μεγάλες καρδιές δεν είναι παρά νεκρά φύλλα που πέφτουν στη λάσπη..." "Το ξερό σάπιο δένδρο δεν πρέπει να στέκεται στη θέση του, κλέβει το φως και τον αέρα απ' τη νέα ζωή που ωριμάζει για τον καινούριο κόσμο." "'Όποιος δεν αμφιβάλει... δεν πείθεται." "Κοιτούσα ήσυχα και μοναχός μπροστά μου και δεν περιπλανιόταν στο παρελθόν και στο μέλλον το βλέμμα μου... Έδινα πιστά όπως η ηχώ... σε κάθε πράγμα το όνομά του." "Οι λύκοι φεύγουν όταν ανάψεις φωτιά" "Υποστήριζαν ότι πρέπει να ζούμε στη τωρινή εποχή..." "Αστειεύεται ο ένας, κορδώνεται ο άλλος και κάνει κηρύγματα..." "Άλλος παρίστανε τον φωτισμένο.." "Κουράστηκα πια να εξευτελίζομαι, να ψάχνω σταφύλια στη έρημο και λουλούδια στον πάγο..." "Θεϊκό πλάσμα είναι το παιδί, όσο δεν έχει βουτηχθεί στο χαμαιλεόντιο χρώμα του ανθρώπου.."

burnt norton

2010-12-27T23:33:00.000-08:00

Παρόν παρελθόν παρόντα ίσως στον μέλλοντα
Κι ο μέλλων να εμπεριέχεται στο παρελθόν
Αν όλοι οι χρόνοι είναι πάντοτε παρόντες
Όλος ο χρόνος είναι αιωνίως ανήλεος.
Ό,τι θα ήταν είναι μια αφαίρεση
Και παραμένει δυνατότητα εις τόν αιώνα
Σε έναν κόσμο μόνο που τόν σκέφτεσαι
Ό,τι θα ήταν, κι ό,τι ήταν
Τείνουν προς ένα τέλος, αιωνίως παρόν.

Ηχούν στη μνήμη βήματα που πέφτουνε
Κάτω σε έναν δρόμο που δεν πήραμε
Κι όλο προς μία πόρτα που δεν άνοιξε
Και βγάζει στις τριανταφυλλιές. Ηχούν τά λόγια μου
Και στο μυαλό σου με αυτόν τόν τρόπο.
Όμως προς τί
Να ανακάτευα τή σκόνη μες στην κούπα με ξερά ροδόφυλλα;
Δεν έχω ιδέα.
Κι άλλα πράγματα αντηχούν
Και κατοικούν στον κήπο. Λες να πάμε;

Άντε και γρήγορα, είπε τό πουλί
Και να τούς βρεις, πήγαινε να τούς βρεις,
Κρύβονται στη γωνία. Από τόν πρώτο φράχτη,
πίσω. Μέσα στον πρώτο μας τόν κόσμο. Λες να πάμε;
Ν` αφήσουμε τήν κίχλη να μάς ξεγελάσει
Μέσα στον πρώτο κόσμο που είχαμε,
Ήταν εκεί, αξιοπρεπείς κι αόρατοι,
Κινούνται μα δεν βιάζονται, πατάνε φύλλα πεθαμένα,
Στη φθινοπωρινή τή ζέστη, και στού αέρα τόν σπασμό,
Κι έτσι μιλούσε τό πουλί, σαν ν` απαντούσε στην
Ανάκουστη τή μουσική που κρύβονταν στους θάμνους
Και η αχτίνα τού ματιού αόρατη έψαχνε για τριαντάφυλλα,
γιατί έχουν όψη λουλουδιών άξια να τά κοιτάξεις.

Ήταν εκεί σαν να `ταν ξένοι, να τούς δέχεσαι, να δέχονται,
Κι εμείς κινούμαστε, κι αυτοί,
κανονικός σχηματισμός,
Όλοι διασχίζουμε τόν άδειο χώρο, προς τόν κύκλο
που μέσ` σε κύβο λες έχει τ` αγκάθια
Να ρίξουμε και μια ματιά στην ξεραμένη τή λακκούβα τού νερού.
Να `ναι στεγνή η νερολακκούβα,
Να `ναι στεγνό και τό τσιμέντο,
Να `χει και χρώμα κει στις άκρες,
Και να `ν` γεμάτη η λακκούβα
με τό νερό απ` τό φως τού ήλιου
Και οι λωτοί να ανεβαίνουν,
ήσυχα, ήσυχα πολύ,
Κι η επιφάνεια να γυαλίζει
απ` τού φωτός τά φυλλοκάρδια
Κι εκείνοι πίσω μας να στέκουν
Και να τούς βλέπω στο νερό.

Ύστερα ένα σύννεφο ήρθε,
Και η λακκούβα είχε αδειάσει.

Άντε, να φύγεις, είπε τό πουλί,
Τό δέντρο γέμισε παιδιά,
Που ξαναμμένα κρυφτό παίζουνε,
Κρύβουν τό γέλιο τους πολύ,
Άντε, φύγε, φύγε, είπε τό πουλί : οι ανθρώποι
δεν αντέχουν τήν αλήθεια για πολύ.

Μέλλον και παρελθόν και ό,τι θα `ταν
και ό,τι ήτανε στ` αλήθεια,
Τείνουν προς ένα τέλος μόνο
που είναι πανταχού παρόν.

(Μετάφραση Χάρις Σταθάτου: www.simiomatariotexnon.gr)

"Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΛΗΤΗ" (απόσπασμα)

2010-12-27T23:29:00.001-08:00

Ξεπίτηδες βαδίζω αχτένιστος

με το κεφάλι μου σα λάμπα πετρελαίου στους ώμους∙

μ' αρέσει να φωτίζω τις ψυχές σας μέσα στα σκοτάδια

όπως γυμνό φθινόπωρο.

Μ' αρέσει όταν βλαστήμιες πέτρινες

Ρίχνουνε πάνω μου σαν το χαλάζι που ξερνάει η καταιγίδα,

μόνο που τότε πιο σφιχτά κρατάω στα χέρια μου

την ανάστατη τούφα των μαλλιών μου.

Πόσο όμορφο είναι τότε να θυμάμαι

το βραχνό τσίριγμα της τσίχλας στη μικρή χορταριασμένη λίμνη,

πως κάπου ζούνε η μάνα κι ο πατέρας

που για τους στίχους μου δε νοιάζονται καθόλου

μα που τους είμαι έτσι ακριβός όπως το σπλάχνο τους και το χωράφι

κι ίσως ν'αρχόντανε με το δικράνι τους να σας καρφώσουν

για κάθε σας βλαστήμια που μου σφεντονάτε.

Γιὰ τὰ τραγούδια μου

2010-11-26T06:19:00.000-08:00

Δὲν ἔχω πήγασο μὲ σέλαν ἀργυρὴ
οὔτε καὶ πόρους
-ὅπως τοὺς λέν᾿- ἀδήλους
δὲν ἔχω μήτε γῆ
μιὰ σπιθαμὴ
μονάχα ἕνα ποτηράκι μέλι
σὰ νά ῾ναι φλόγα λαμπερή.

Αὐτὸ εἶναι τὸ βιός μου
κι εἶναι καὶ γιὰ τοὺς φίλους
κι ἐνάντια σ᾿ ὅλους τοὺς ἐχθροὺς
ἐντός μου
φυλάγω αὐτὸν τὸν πλοῦτο μου
ἕνα ποτήρι μέλι.

Ὑπομονή, συντρόφοι, ὑπομονὴ
καὶ θὰ ῾ρθει μέρα ἡ τρανὴ
ναὶ θά ῾ρθει!
-Σ᾿ αὐτοὺς πού ῾χουν τὸ μέλι θὲ νὰ ῾ρθεῖ
ἡ μέλισσα ἡ μιὰ
ἀπ᾿ τὴ Βαγδάτη.

Η ραψωδία τού γυμνού φωτός

2010-10-18T02:41:00.000-07:00

Είμαστε εμείς που κλάψαμε πάνω απ' τη θάλασσα
εμείς που μετρήσαμε τη θάλασσα σταγόνα τη σταγόνα
εμείς που χαράξαμε τα χνάρια μας πλάι στη βροχή
για να στεριώσουμε τούτο το γεφύρι στις δυο άκρες τού ορίζοντα.

Όνειρο λέφτερο στην κυριαρχία των ανέμων
όνειρο μοιρασμένο σ' όλες τις φωνές
για να ξανασυνθέσουμε το πρόσωπο της θάλασσας
πίσω απ' το τελευταίο σύνορο.

Τώρα για να περάσεις τούτο το ακρογιάλι
για να κοιμίσεις το πένθος μετρημένο με τα δάχτυλα της βραδιάς
αγρύπνησε τη φλόγα σου πάνω απ' τη δόξα
με τις περιπλανήσεις με τις επιστροφές
πάντα στο ίδιο σημείο ενός έκθαμβου αγγέλου
που κάθε τόσο αθετεί μ' έκταση την πληγή του.

Μέσα στο δάσος ονειρεύονται τ' αγάλματα
και μιλούν τη φωνή μας
και μιλάμε τη φωνή τής αυριανής αγάπης
ανάμεσα στα χρώματα του δειλινού και στα νερά
που δε μπορούν να φυγαδέψουν τη μορφή τους απ' τα χέρα μας.
Μα δε σου φτάνει ο ίσκιος σου στο χώμα.
Το χώμα κι ο ίσκιος σου δεμένα μες στο φως
κι ο ουρανός που επαληθεύει τα μεγάλα βήματα μες στο τραγούδι μας -
στο ίδιο τραγούδι θάνατος και αθανασία.

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Ποιήματα [Α' Τόμος] (1978)

Εαρινή συμφωνία

2010-10-18T02:37:00.000-07:00

XVI

Χαρά χαρά.
Δε μας νοιάζει
τι θ' αφήσει το φιλί μας
μέσα στο χρόνο και στο τραγούδι.

Αγγίξαμε
το μέγα άσκοπο
που δε ζητά το σκοπό του.

Ο Θεός
πραγματοποιεί τον εαυτό του
στο φιλί μας.
Περήφανοι εκτελούμε
την εντολή τού απείρου.

Ένα μικρό παράθυρο
βλέπει τον κόσμο.
Ένα σπουργίτι λέει
τον ουρανό.
Σώπα.

Στην κόγχη των χειλιών μας
εδρεύει το απόλυτο.

Σωπαίνουμε κι ακούμε
μες στο γαλάζιο βράδυ
την ανάσα τής θάλασσας
καθώς το στήθος κοριτσιού ευτυχισμένου
που δε μπορεί να χωρέσει
την ευτυχία του.

Ένα άστρο έπεσε.
Είδες;
Σιωπή.
Κλείσε τα μάτια.

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Ποιήματα [Α' Τόμος] (1978)

Esther Lamandier La Rosa enflorece circa 1492

2010-09-14T23:57:00.000-07:00

ΠΩΣ ΜΑΣ ΘΕΛΕΙ Η «ΑΛΗΘΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ»

2010-09-13T02:43:00.000-07:00

Να μην ακούω και να μη βλέπω να πατώ.
Να μη νογάω και να' χω το στόμα βουλωτό.
Να μη με φαρμακών' η μπόχα του καιρού μου.
Χωρίς αυτιά και μάτια, μύτη και μυαλό,
μουγκός να πηαίνω, όποτε μου 'ρθει, προς νερού μου,
κι άμα τσινάει ο Γάιδαρος να μη γελώ.
Και σα με καρυδώνουνε μουνούχο σκλάβο
οι Αμερικάνοι, εγώ να βλαστημάω το Σλάβο.

«ΕΘΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ»

2010-09-13T02:37:00.000-07:00

Γανιάσατε, δασκάλοι, να ξεμάθω
να 'μαι εγώ, να στοχάζομαι, να θέλω -
ψέματα όλο ν' ακούω, να λέω, να πράττω,
για ψέματα να ζω και να πεθαίνω.

Δεν μπόρεσε η σπουδή να με χαλάσει.
Αντέξανε σαρκίο, ψυχή και γνώση
μα κάθε τόσο θάνατος να ξέρεις
ότ' είσαι πάντα πουλημένο κρέας.

2010-09-10T23:32:00.000-07:00

" Φύσηξε ξαφνικός αγέρας. Τρίξαν τα βαριά παντζούρια.
Σηκώθηκαν τα φύλλα από το χώμα. Φύγανε, φύγανε.
Έμειναν μόνο οι πέτρες. Πρέπει μ΄αυτά να βολευτούμε τώρα.
Μ΄αυτές, μ΄αυτές ,-ξαναλέει. Όταν η νύχτα κατεβαίνει
Απ΄το μεγάλο μελανί βουνό και ρίχνει τα κλειδιά μας στο πηγάδι,-
Πέτρες μου, πέτρες μου –λέει- να πελεκήσω ένα -ένα
τ΄άγνωστα πρόσωπά μου και το σώμα μου, με το ‘να μου χέρι
σφιγμένο, δυνατά, υψωμένο πάνω από τον τοίχο."
(Μ΄αυτές τις πέτρες, 30.V. 68)

ΚΑΙ ΣΥ ΚΑΡΔΙΑ ΜΟΥ...

2010-09-10T06:39:00.000-07:00

Και συ καρδιά μου τί χτυπάς

Σαν φύλακας βαρύθυμος
παρατηρώ τη νύχτα και το θάνατο.

ΜΙΛΤΟΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ-ΠΟΙΗΜΑΤΑ

2010-09-10T03:28:00.000-07:00

Αφιέρωμα στο μεγάλο ποιητή Νίκο Εγγονόπουλο

2010-09-10T03:26:00.000-07:00

Ανδρέας Εμπειρίκος - Ενδοχώρα - Στροφές στροφάλων

2010-09-10T03:25:00.000-07:00

ΟΙ ΑΘΑΝΑΤΟΙ-ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ

2010-09-10T03:24:00.001-07:00

ΧΑΡΗΣ ΚΑΙ ΠΑΝΟΣ ΚΑΤΣΙΜΙΧΑΣ - Θεόφιλος Χατζημιχαήλ

2010-09-10T03:24:00.000-07:00

"Θεόφιλος"

2010-09-10T03:22:00.000-07:00

ΑΠΕΙΛΗ ΣΕ ΤΡΙΑ ΣΤΑΔΙΑ

2010-09-08T23:23:00.000-07:00

Θέλεις τώρα να φύγεις;
Θα το πω στο φεγγάρι!
Δες, το φεγγάρι με νιώθει,
τη Μεγάλη την Άρκτο θα ζέψει,
με τα κάτασπρα δόντια του
θα σε πάρει από πίσω!

Πας την πόρτα ν' ανοίξεις!
Του ανέμου θα πάω να το πω!
Με καπνιά και μ' αγιάζι
θα σου βάψει το πρόσωπο,
με χαλάζι, με κρύο γυαλί
το κορμί σου θα δείρει.

Ώστε πρέπει να φύγεις;
Όπως θες, σε κανέναν δεν θα το πω.
Δίχως δάκρυα κι όνειρα
θα με πάρει ο ύπνος·
δεν σε κρατάει πια κανένας εδώ.

Ο ΑΥΤΟΧΕΙΡΑΣ

2010-09-08T23:19:00.000-07:00

Για το καράβι κάνετε τέτοια χαρά ;
Λεκιάζει τη θάλασσα με το πανί του.
Εγώ σε βαθύτερο θέλω βυθό
Να γίνω λάσπη, κομμάτια, αόμματο χιόνι.

Ω των παγετώνων μελιστάλαχτη γλώσσα !
Τι να την κάνω την κορφή –
Ήλιος την έχει πατήσει !
Στα όρη με θέλγει ο γκρεμός,
Ο εκτονωτής, ο σωτήρας, ο δέκτης.

Πτώση, ευεργέτισσα πτώση !
Σιδερένια ορμή καταλύει
Τους τρισάθλιους ανθρώπους.

Χαίρε ο Θάνατος !
Γιατί αφτί σημαίνει δεσμά,
Στο μυαλό κατοικεί η οδύνη,
Το μάτι στενεύει τον κόσμο,
Κι είναι σιχαμός ο οργασμός
Που στον κόσμο μάς φέρνει.

Ωραίο είναι να ’σαι σκελετός, να ’σαι άμμος.

Seneca Lucius Annaeus. Από τις "Επιστολές στον Λουκίλιο"

2010-09-07T09:22:00.000-07:00

"Δείξε μου τον άνθρωπο που ξέρει να αποδίδει στο χρόνο την αξία του, να εκτιμά την κάθε ημέρα, να αντιλαμβάνεται ότι πεθαίνει κάθε στιγμή. Απατώμεθα όταν νομίζουμε ότι ο θάνατος βρίσκεται μπροστά μας. Το μεγαλύτερο μέρος του ήδη παρήλθε. Ό,τι ανήκει στο παρελθόν βρίσκεται στα χέρια του θανάτου.
Κάμε λοιπόν, αγαπητέ μου Λουκίλιε, καθώς γράφεις: γίνε κύριος όλων των ωρών σου. Θα εξαρτάσαι λιγότερο από το αύριο, αν γίνεις κύριος του σήμερα. Όσο αναβάλουμε, η ζωή μας φεύγει. Τίποτε, Λουκίλιέ μου, δεν μας ανήκει. Μόνον ο χρόνος είναι δικός μας. Αυτό είναι το μόνο φευγαλέο και τυχαίο αγαθό που μας χάρισε η φύση. Κι όμως, ο οποιοσδήποτε τρίτος μπορεί να μας το ξοδεύει.
Κοίτα πόσο μωροί είναι οι άνθρωποι: θεωρούν ως μεγάλη εξυπηρέτηση τις πλέον ελάχιστες και ευτελείς υπηρεσίες, τις μη αναγκαίες, και νιώθουν υποχρεωμένοι. Αλλά κανείς δεν νιώθει υπόχρεος για τον χρόνο που του χαρίζουμε, ενώ αυτό είναι το μόνο αγαθό που δεν μπορεί να ανταποδώσει ακόμη κι ο πιο ευγνώμων άνθρωπος".

2010-09-07T05:15:00.001-07:00

ΥΜΝΟΙ ΣΤΗ ΝΥΧΤΑ

2010-09-07T05:11:00.000-07:00

Ποιος ζωντανός, προικισμένος μ' αισθήσεις, δεν ποθεί, πάνω απ' όλα του χώρου τα θαύματα ολόγυρα, το ευφρόσυνο φως — με κάθε ιριδισμό, κάθε αχτίδα, κάθε του κύμα· την εύκρατη μορφή του παντού, καθώς μέρα που βγαίνει απ' τον ύπνο. Σαν της ζωής την ψυχή την εσώτατη ο μέγας κόσμος των αστερισμών ανασαίνει το φως, κολυμβητής που χορεύει στη γαλάζια ροή του. Εκείνο ανασαίνει ο στιλπνός, πάντα ασάλευτος βράχος, το λεπτό φυτό που θηλάζει τη γη, του ανήμερου ζώου η αλκή. Μα προπαντός ο εξαίσιος ξένος με τα βαθύγνωμα μάτια και τ' ανάλαφρο βήμα, με τ' αβρά, τονισμένα του χείλη. Σαν ηγεμόνας της επίγειας φύσης το φως καλεί κάθε δύναμη σε τροπές αναρίθμητες, συνάπτει και λύει συμμαχίες αμέτρητες, χαράζει την ουράνια εικόνα του σε κάθε πλάσμα της γης. Μονάχα η παρουσία του αποκαλύπτει το θαύμα των βασιλείων του κόσμου.

Όμως αλλού στρέφομαι τώρα, προς την απόκρυφη, την ανείπωτη Νύχτα. Μακριά κείται ο κόσμος, σε κρύπτη βαθιά βυθισμένος. Έρμη και μόνη η σκοπιά του. Στις όχθες του στήθους βαθιά μελαγχολία φωλιάζει. Σε στάλες δροσιάς ζητώ να βουλιάξω και με τη στάχτη ζητώ να ενωθώ. Αποστάσεις της μνήμης, της νεότητας πόθοι, της παιδικής ηλικίας μου όνειρα, της ζωής μου όλης χαρές βιαστικές και μάταιες ελπίδες φθάνουν με ρούχα φαιά, ομίχλη εσπερινή μετά την δύση του ήλιου. Σε χώρους τώρα άλλους το φως τα εύθυμα σκηνώματά του υψώνει. Πότε η ώρα του γυρισμού θα σημάνει, ως πότε θα προσμένουν οι πιστοί του ν' ανατείλει ξανά;

Τι νά 'ν' αυτό που σαν προαίσθημα βαθύ πηγάζει ξάφνου απ' την καρδιά και σαρώνει τους ανέμους της θλίψης; Να βρίσκεις σε μας και συ μια χαρά, κατασκότεινη Νύχτα; Τι κάτω απ' τα πέπλα σου κρύβεις, που αθέατο μες στην ψυχή μου βίαια βαδίζει; Από τα χέρια σου σταλάζει γλυκό της παπαρούνας το βάλσαμο. Τα βαριά φτερά της ψυχής μετέωρα κρατάς. Mαύρο ανείπωτο ρίγος μ' αγγίζει. Ένα πρόσωπο αυστηρό τώρα κοιτώ που πράο και κατανυκτικό τείνει σε μένα, που κάτω απ' των βοστρύχων τα βρόχια μού δείχνει της μητέρας την αγαπημένη νεότητα. Πόσο φτωχό και παιδιάστικο μού φαίνεται τώρα το φως, πόσο ευλογημένος και φαιδρός της μέρας ο αποχωρισμός. Γι' αυτό μόνο λοιπόν, γιατί η Νύχτα σ' αποστερεί από ακολούθους, σπέρνεις στων χώρων την άβυσσο τις φλόγινες σφαίρες σου, την δύναμή σου κηρύσσοντας, την επιστροφή σου εξαγγέλλεις, την ώρα ετούτη της δικής σου απουσίας. Πιο ουράνια κι απ' τα περίλαμπρα αστέρια μάς φαίνονται τώρα τ' άπειρα μάτια που εντός μας η νύχτα ανοίγει. Μακρύτερα βλέπουν κι από κείνων τις ωχρές στρατιές τις αμέτρητες, δίχως νά 'χουν ανάγκη το φως κοιτούν μες απ' τα βάθη μιας ψυχής στοργικής. Τόπους μακρινούς κατακλύζουν με ηδυπάθεια βουβή. Της άνασσας έπαθλο, της μάντισσας κόσμων ιερών, της τροφού του μακάριου έρωτα — εκείνη εσένα μου στέλνει, αβρή αγαπημένη, γλυκύτατε ήλιε της νύχτας. Φθίνει τώρα, χάνεται η μέρα και σ' ορίζω ξανά. Εσένα, που τη Νύχτα μέσα μου ανήγγειλες, που μ' όψη ανθρώπινη μ' έπλασες. Στείλε την θεία σου πνοή στο κορμί μου, για να ενωθώ στους αιθέρες μαζί σου — και κράτα εσύ παντοτινή, του υμέναιου ετούτου την πρώτη μας νύχτα.

Πρέπει πάντοτε το πρωινό να ξανάρχεται; Δεν τελειώνει ποτέ των επιγείων η βία; Πολυπραγμοσύνη στυγνή αφανίζει της νύχτας την αιθέρια αφή. Πότε στις φλόγες του έρωτα, στου βωμού την αιώνια πυρά θ' αφεθεί; Σύντομη είναι η ζωή του φωτός· αλλά άχρονη κι άχωρη η εξουσία της Νύχτας. Παντοτινή η διάρκεια του ύπνου. Ω ύπνε ιερέ — μην αργείς, μα στέρξε εσύ αρωγός να ελεήσεις τους μύστες της νύχτας σε τούτο το επίγειο έργο τους. Γιατί εσένα μόνο τρελοί σ' αγνοούν κι ύπνο δεν γνωρίζουν κανέναν, όταν εύσπλαχνος τον ίσκιο σου πάνω μας ρίχνεις, κάθε που η νύχτα η αληθινή ανατέλλει. Γιατί δεν σ' έχουν αισθανθεί στη χρυσαφιά ροή των σταφυλιών, στο λάδι της αμυγδαλιάς, στους καστανούς της παπαρούνας χυμούς. Γιατί δεν ξέρουν ότι είσαι συ που τα τρυφερά στήθη της κόρης ταράσσεις, που ως τους ουρανούς πετάς κι απλώνεις κλαδιά. Γιατί δεν νοιώθουν πως από ιστορίες παλιές εσύ ουρανομήκης τραβιέσαι, πως το κλειδί φέρνεις εσύ για των μακαρίων τα δώματα, μαντατοφόρος βουβός των αχανών μυστηρίων.

Κάποτε έχυνα εκεί δάκρυα πικρά, καθώς στον πόνο συντριμμένη η ελπίδα μου σπάραζε, και μόνος στεκόμουν σ' άνυδρο τύμβο, που έσωζε σε τόπο στενό, σκοτεινό τη μορφή της ζωής μου. Μόνος, όπως ποτέ κανείς μοναχικός δεν υπήρξε, απ' ανείπωτο φόβο σπρωγμένος. Αδύναμος, μόνο σκιά της αθλιότητας πια. Κι όπως εκεί βοήθεια ζητούσα, δίχως αλλού να μπορώ να στραφώ, και στη φευγαλέα ζωή που τρεμόσβηνε μ' απέραντο πόθο κρεμόμουν: εκεί, από το κυανό του ορίζοντα, από το ύψος ευδαιμονίας παλιάς σαν καταιγίδα ήρθε το σκότος. Και κομμάτιασε μεμιάς τους κρίκους της γέννας, τα δεσμά του φωτός. Πήρε να χάνεται η μεγαλοπρέπεια της γης και το πένθος μου πήρε να σβήνει μαζί της, σ' έναν νέο, ανεξιχνίαστο κόσμο κύλησε η μελαγχολία αργά. Εσύ της νύχτας ενθουσιασμέ, ύπνε ελαφρέ τ' ουρανού ήρθες πάνω από μένα. Αργά μετεωρίστηκε ο χώρος· πάνω του πλανήθηκε ελεύθερος ο νεογέννητος νους μου. Σε σύννεφα σκόνης σωριάστηκε ο τύμβος. Μες απ' τον κουρνιαχτό αντίκρισα των αγαπημένων τις μεταμορφωμένες πομπές. Η αιωνιότητα κοιμόταν στα μάτια τους. 'Αγγιξα τα χέρια τους και τα δάκρυα γίναν ένας πύρινος, άρρηκτος κόμπος. Χιλιετηρίδες σαν καταιγίδα προς τα μάκρη τραβούσαν. Στην αγκαλιά τους έκλαψα της νέας ζωής τα ευφρόσυνα δάκρυα. — Ήταν εκείνο το πρώτο, το μόνο μου όνειρο. Κι είναι πρώτα από τότε που τρέφω εντός μου πίστη παντοτινή κι ακατάλυτη στον νυχτερινό ουρανό και την Αγαπημένη, το φως του.

Τώρα γνωρίζω πότε θα φανεί το τελευταίο πρωί. Πότε το φως τη Νύχτα και τον έρωτα δεν θα αποδιώξει ξανά. Πότε ο ύπνος παντοτινός και μόνο ένα αστείρευτο όνειρο θά 'ναι. Αιθέριο κάματο μέσα μου νοιώθω. Μακρύς κι επίπονος προς τον άγιο τάφο ο δρόμος, βαρύς ο σταυρός. Κύμα κρυστάλλινο από τον σκοτεινό κόρφο του τύμβου πηγάζει, στα πόδια του μια επίγεια πλημμύρα ξεσπά, όποιος την έχει γευτεί, όποιος πάτησε τ' ακριτικά όρη του κόσμου, όποιος το βλέμμα του έστρεψε πέρα, προς τη νέα τη γη, στης Νύχτας τα δώματα — αλήθεια, αυτός δεν επιστρέφει ξανά στην τύρβη του κόσμου, στη χώρα εκείνη όπου σε αέναη αταξία το φως κατοικεί.

Στις κορφές χτίζει σκήτες, καλύβες ειρήνης, νοσταλγός κι εραστής ατενίζει πέρα μακριά, ώσπου στις κρήνες της πηγής να τον έλξει η πιο καλόδεχτη απ' όλες τις ώρες. Μες στων ανέμων τον αχό παραδέρνουνε και στα ύψη αναδύονται τα επίγεια, αλλά ό,τι το άγγιγμα του έρωτα αγίασε, σε κοίτες κρυφές θα κυλήσει προς την αντίπερα γη, σαν άρωμα με τους αγαπημένους ίσκιους πέρα απ' τη νάρκη του ύπνου θα ενωθεί.

Ακόμα ξυπνάς, φως ιλαρό, για τη δουλειά τον καταπονημένο. Τερπνή ζωή μέσα μου χύνεις. Μα απ' τα βρυώδη μαυσωλεία της μνήμης δεν μ' αποτραβάς. Με χαρά θ' άγγιζα τα φίλεργα χέρια, θ' αγνάντευα όπου εσύ το θελήσεις, θα αινούσα της χλιδής σου τ' αγλάισμα, άοκνος θ' αντίκριζα των περίτεχνων έργων σου τον ωραίο ειρμό, με χαρά θα μετρούσα τον συνετό βηματισμό της δυναστικής περίλαμπρης ώρας σου, θ' ανίχνευα των δυνάμεών σου το σύμμετρο, τους νόμους των ανάριθμων χώρων και χρόνων της μαγικής σου μορφής. Αλλά της Νύχτας ταμένη μένει η μυστική μου καρδιά και της δικής της θυγατέρας, της πλάστριας αγάπης. Μπορείς να μου δείξεις μια πιστή στους αιώνες καρδιά; έχει ο ήλιος σου μάτια προσηνή να με δουν; αγγίζουν τ' αστέρια σου το χέρι μου που αποζητά; Θα μου χαρίσουν ξανά τον λόγο τον θωπευτικό και τ' απαλό τους το χάδι; Να τά 'χεις κοσμήσει εσύ με χρώμα και σχήμα ελαφρύ — ή νά 'ταν Εκείνη πού προσδίδει στα δώρα σου πιο εράσμια αξία; Ποια πάθη, ποιες ηδονές η ζωή σού προσφέρει, που να καταποντίσουν μπορούν του θανάτου τα θέλγητρα; Δεν φορά ό,τι μας συνεπαίρνει το χρώμα της Νύχτας; Εκείνη σ' ανάστησε, σ' εκείνη κάθε σου αίγλη χρωστάς. Άθυρμα θ' αφηνόσουν στον άνεμο, θα σιγόλειωνες στου χώρου τα βάθη, αν δεν σε κράταγε στην αγκαλιά της εκείνη, αν δεν σ' εγκυμονούσε στα σπλάχνα της για να φανείς και ν' αυγάσεις τον κόσμο. Αλήθεια, προτού υπάρξεις εσύ γεννήθηκα εγώ — από εκείνην σταλμένος, τούτη την γη με την γενιά μου να οικήσω, να την καθαγιάσω στ' όνομα του έρωτα, ώσπου μνημείο ορατό ν' αναφανεί στους αιώνες. Μ' αμάραντα να την σπείρω λουλούδια. Όμως ακόμα δεν έδεσαν καρπό αυτοί οι θείοι στοχασμοί. Ακόμα είναι της παρουσίας μας τα ίχνη ισχνά. Μα θα σημάνουν οι ωροδείχτες σου κάποτε το τέλος του χρόνου, θα γίνεις κάποτε και συ σαν κι εμάς, κι όλο πάθος θα χαθείς και θα σβήσεις. Εντός μου —ελευθερία αιθέρια, μακάρια επιστροφή— θα αισθανθώ το πέρας των έργων σου. Μ' οδύνη ανήμερη θα σε δω ν' αποδημείς απ' την πάτρια γη, ν' αντιπαλεύεις τον παλιό, κραταιό ουρανό. Μα μάταια θά 'ναι η οργή και το μένος σου. Πάνω απ' τις φλόγες θα υψωθεί ο σταυρός — λάβαρο θριαμβικό της γενιάς μας.

Στα ύψη αναδεύομαι,
Και κάθε οδύνη
Των νέων ηδονών
Τ' αγκάθι θα γίνει.
Θά 'ρθει ο καιρός,
Κι εγώ να χαθώ,
Στα γόνατα του έρωτα
Σε μέθη γλυκιά θ' αφεθώ.
Θροΐζει η ζωή
Απέραντη μέσα σε μένα,
Απ' τα ύψη κοιτώ
Προς τα κάτω για σένα.
Σε κάθε μνήμα
Η λάμψη σου σβήνει,
Στεφάνι δροσιάς
Ένας ίσκιος αφήνει.
Πιες της ζωής μου,
Ακριβέ, τον χυμό,
Ξύπνησέ με και στέρξε
Να μπορώ ν' αγαπώ.
Του θάνατου νοιώθω
Πάλι νέο το ρέμα,
Σ' αιθέρα και βάλσαμο
Γυρνά το δικό μου το αίμα.
Με σθένος και πίστη
Τις μέρες μου ζω
Και τις νύχτες πεθαίνω
Στο πυρ το ιερό.

Σε καιρούς περασμένους σιδηρούν πεπρωμένο κυβερνούσε των ανθρώπων τα διάσπαρτα γένη με βία βουβή. Ζοφερές αλυσίδες πέφταν πάνω στις δειλές τους ψυχές. Απέραντη απλωνόταν η γη — κατάλυμα και πατρίδα θεών. Από τα βάθη των αιώνων υψωνόταν η κτίση. Πέρα απ' τα ρόδινα βουνά της αυγής, στους ιερούς κόλπους της θάλασσας κατοικούσε ο ήλιος, το ζωντανό, πύρινο φως. Ένας αρχαίος γίγαντας κουβαλούσε τον μακάριο κόσμο. Κάτω απ' τα όρη δεσμώτες κείτονταν της μάνας γης τα πρωτότοκα τέκνα. Με ανήλεο μένος ενάντια στων νέων θεών τη γενιά και τις χαρούμενες φυλές των ανθρώπων. Του πελάγους τα πράσινα βάθη γίναν το λίκνο μιας θεάς. Μες σε κρυστάλλινες σπηλιές ευωχούσε ένα πολυάριθμο πλήθος. Ποταμοί, δέντρα, άνθη και ζώα κατείχαν αισθήσεις ανθρώπινες. Γλυκό έρεε το κρασί που μια κόρη οινοχόος κερνούσε. Ένας θεός των αμπελιών, μια στοργική θεά μες στο χρυσό των χρωμάτων, η μέθη του έρωτα, έργο γλυκό της ωραιότερης θεάς. Αέναος, πολύχρωμος, σαν μια γιορτή των τέκνων τ' ουρανού και των κατοίκων της γης, θρόιζε ο βίος, καθώς η άνοιξη μες στους αιώνες. Κάθε φυλή προσκυνούσε με αφέλεια παιδική την αβρή, χιλιόμορφη φλόγα, σαν νά 'ταν η πεμπτουσία του κόσμου. Μα ένα είδωλο ήταν μόνο, ένας φρικτός εφιάλτης,

Που άγγιξε σαν το δέος την τερπνή γιορτή
Κι έκρυψε την ψυχή στον άγριο τρόμο.
Κανείς θεός δεν είχε πια μια συμβουλή,
Δεν έτεινε παρήγορο τον ώμο.
Καμιά δεν δάμασε ικεσία την οργή
Κι εδιάβη το κακό τον μύχιο δρόμο.
Ήταν ο θάνατος που αυτή την ευωχία
Με δάκρυα έπαυσε, μ' οδύνες κι αγωνία.

Για πάντα τώρα απ' όλα χωρισμένο
Ό,τι με πόθο η ψυχή λάγνα ζητάει,
Πέρα από κάθε τι το αγαπημένο,
Που μάταιο πάθος κι οδυρμός το τριγυρνάει,
Φάνηκε όνειρο αμυδρό στον πεθαμένο,
Πάλη λιγόθυμη που πια τον κυβερνάει.
Σαρώθηκαν τα κύματα της ηδονής
Στους βράχους πάνω της ασίγαστης οργής.

Με τόλμη οι άνθρωποι και τη φωτιά του νου
Τη μάσκα τη φρικτή ξεχνούσαν του Άδη,
Πώς σβήνει αβρό παιδί τα φώτα τ' ουρανού,
Σαν άρπα, ακούγανε τ' αβρό σκοτάδι.
Η μνήμη λειώνει στον ψυχρό των ίσκιων ρου,
Του πένθους έπλεκε ο σκοπός το υφάδι.
Αλλά αίνιγμα έμεινε η νυχτιά η παντοτινή,
Μιας εξουσίας μακρινής σημείο βαρύ.

Προς το τέρμα του πορεύτηκε ο αρχαίος κόσμος. Μαράθηκαν της νιότης οι χαρούμενοι κήποι. Στα ύψη, προς τον ελεύθερο, ανάστατο χώρο στράφηκαν οι ενήλικες άνθρωποι. Οι θεοί κι οι ακόλουθοί τους χαθήκαν. Μόνη κι άζωη στάθηκε η νύχτα. Με σιδερένια δεσμά την καθήλωσε το αυστηρό μέτρο κι ο ψυχρός αριθμός. Σαν των ανέμων τη σποδό σε λόγια ζοφερά θρυμματίστηκε της ζωής η απροσμέτρητη άνθηση. Δραπέτευσαν η φαντασία η μάγισσα κι η ορκισμένη πίστη, οι οδοιπόροι των ουρανών. Παγερός βοριάς έπνευσε άφιλος πάνω απ' τους πετρωμένους αγρούς και στους αιθέρες πήρε να ξεθυμαίνει των θαυμάτων η πετρωμένη πατρίδα. Γέμισαν κόσμους φωτεινούς τα μήκη τ' ουρανού. Στο πιο βαθύ ιερό, στα άδυτα του νου αποτραβήχτηκε του κόσμου η ψυχή. Να περιμένει εκεί την χαραυγή της βασιλείας του κόσμου. Δεν ήταν πια το φως οίκημα των θεών και ουράνιο σημάδι. Πέπλα νυχτερινά τούς σκεπάσαν. Η νύχτα έγινε της αποκάλυψης η κραταιά αγκαλιά. Σ' εκείνην στράφηκαν ξανά οι θεοί. Στην νάρκη του ύπνου αφεθήκαν, ώσπου σε θάμβος νέο ξανά να επιστρέψουν. Στα μάτια του καταφρονημένου λαού που είχε αποστρέψει το πρόσωπο απ' την μακάρια αθωότητα της νιότης φάνηκε με πρωτοείδωτη όψη ο νέος κόσμος. Σε μια καλύβα φτωχική. Της πρώτης παρθένου και μάνας ο γιος. Του μυστικού ευαγγελισμού ο απροσμέτρητος γόνος. Πρώτη ένοιωσε της Ανατολής η πολύανθη γνώση τής νέας εποχής το ξεκίνημα. Ένα αστέρι φώτισε το δρόμο προς του βασιλιά το ταπεινό λίκνο. Στ' όνομα του απόμακρου μέλλοντος τον τίμησαν με χρυσάφι κι αρώματα, με τα ύψιστα δώρα της φύσης. Μοναχική ξεδιπλώθηκε η ουράνια καρδιά του, κραταιός ανθός της αγάπης. Προς την μακρινή μορφή του πατέρα και τα στήθη της μάνας στραμμένη. Και τα μέλλοντα ανέγνωσε χρησμοδότης ο οφθαλμός του ανθισμένου παιδιού, τα σκαλοπάτια του θείας γενιάς του ζητώντας, αμέριμνος για όσα το πεπρωμένο τού όριζε πάνω στη γη. Γρήγορα μαζεύτηκαν γύρω του οι παιδικότερες, οι πιο αθώες ψυχές. Σαν τον ανθό βλάστησε πλάι του αλλότρια μια νέα ζωή. Λόγοι ανεξάντλητοι, τα πιο ευφρόσυνα αγγέλματα σαν γλώσσες φωτιάς ανάβλυσαν από τα φίλα του χείλη. Απ' ακτές μακρινές, γεννημένος κάτω από τον ιλαρό ουρανό της Ελλάδας, ήρθε στην Παλαιστίνη ένας βάρδος κι ολόψυχα δόθηκε στο εξαίσιο παιδί :

«Του εφήβου η μορφή είσαι συ που από παλιά
Τα μνήματά μας παραστέκει γνωστική·
Παρήγορο σημάδι μες στην σκοτεινιά,
Του νέου ανθρώπου η χαρμόσυνη απαρχή.
Ό,τι μας βύθισε σε λύπη αλλού βαθιά,
Δεν έχει ρίζες και βλαστούς πια στην ψυχή.
Στον Άδη φάνηκε η ζωή παντοτινή.
Εσύ 'σαι ο Άδης και μας δίνεις τη ζωή. »

Με την ευδαιμονία στην ψυχή κίνησε ο βάρδος για το Ινδουστάν. Και πύρινα τραγούδια έπλασε, κάτω από κείνον τον γαλήνιο ουρανό, της καρδιάς του η μέθη, έτσι που στράφηκαν σ' αυτόν χίλιες καρδιές, και το χαρμόσυνο άγγελμα χίλιες φορές άνθισε πάλι. Μα κύλησε ο καιρός κι έπεσε θύμα η ακριβή ζωή στον βαθύ μαρασμό του ανθρώπου Πέθανε νέος ο αβρός βασιλιάς, μακριά απ' τον εράσμιο κόσμο και το μοιρολόι της μάνας, μακριά απ' τους άτολμους φίλους. Το άφατο ποτήρι του ζόφου άδειασε στο γλυκό του το στόμα. Σε δέος φρικτό πλησίασε η ώρα της γέννησης του νέου κόσμου. Σκληρά αντιστάθηκε Εκείνος στο δέος του πανάρχαιου θανάτου. Του αρχαίου κόσμου βάρυνε πάνω του το άχθος. Με το βλέμμα του γύρεψε στερνή φορά την μητέρα. Τότε χέρι λυτρωτικό κι αγαπημένο τον άγγιξε — και ξύπνησε. Και για μέρες ελάχιστες ένα βαθύ παραπέτασμα απλώθηκε πάνω απ' την αφρισμένη θάλασσα, πάνω απ' την σειόμενη γη. Σε δάκρυα γοερά ξεσπάσαν οι φίλοι. Και ήρθαν στο φως τα απόκρυφα. Και πνεύματα εξ ουρανού ήραν τον πανάρχαιο λίθο απ' του τάφου το σκότος. Και άγγελοι παραστάθηκαν του κοιμωμένου την κλίνη — από μειλίχια όνειρα πλασμένοι. Και σε νέα ωραιότητα θεού εγέρθη απ' την νάρκη του Εκείνος στα ύψη του νεογέννητου κόσμου. Και την αρχαία σωρό ενταφίασε στον έρημο Άδη. Και με το χέρι του κύλησε επάνω της τον ακατάλυτο λίθο.

Ακόμα νοτίζουν τον τάφο σου τ' αναφιλητά της χαράς, της κατάνυξης και της ευγνωμοσύνης τα δάκρυα. Ακόμα σε βλέπουν οι αγάπες σου σκιρτώντας να εγείρεσαι — κι εκείνες μαζί σου· σε κοιτούν να θρηνείς στης μάνας τα μακάρια στήθη, να βαδίζεις με τους φίλους σου αγέρωχα, να προφέρεις τις λέξεις που έδρεψες απ' τον βλαστό της ζωής· σε κοιτούν να ανέρχεσαι στην πατρική αγκαλιά, τον νέο άνθρωπο φέρνοντας και του χρυσού μέλλοντος τ' ασφράγιστα ποτήρια. Βιάστηκε η μητέρα να ανέλθει κοντά σου — σε επουράνιο θρίαμβο. Πρώτη εκείνη μαζί σου στην νέα πατρίδα. Διάβηκε έκτοτε χρόνος πολύς, κι όλο και πιο θαμβωτική ανασάλεψε η νέα σου κτίση. Και μυριάδες, πέρα από πόνους και βάσανα, πήραν θέση κοντά σου. Μαζί σου αναλήφθηκαν στης αγάπης το κράτος. Στον ναό του επουράνιου θανάτου ιερείς και στους αιώνες των αιώνων δικοί σου.

Κύλησε ο μέγας λίθος
Κι ο άνθρωπος ξυπνά.
Σ' εσένα ανήκουμε όλοι,
Δεν μας κρατούν δεσμά.
Ρέει στυφός ο πόνος
Στο τάσι το χρυσό,
Σβήνει η ζωή κι η πλάση
Στο δείπνο το στερνό.

Στο γάμο μάς καλούν
Οι δάδες τώρα του 'Αδη,
Παρθένες οδηγούν,
Δεν θα σωθεί το λάδι.
Απ' τη δική σου ηχούσαν
Τα μάκρη τη μιλιά
Και τ' άστρα μάς καλούσαν
Μ' ανθρώπινη λαλιά

Μαρία, σ' εσέ ανεβαίνουν
Τώρα χίλιες καρδιές.
Εσέ μόνο προσμένουν
Στης ζήσης τις σκιές.
Να βρούνε της γαλήνης
Ποθούνε την πηγή,
Κλείσ' τους στης αγκαλιάς σου,
Παρθένα, τη στοργή.

Έτσι κι όσοι πονώντας
Σε βάσανα πικρά,
Τον κόσμο λησμονώντας
Σ' εσέ γυρνούν ξανά.
Στη θλίψη, στην ανάγκη
Μας στάθηκαν βοηθοί.
Να μείνουμε θα πάμε
Μ' αυτούς για πάντα εκεί.

Πια ο εραστής στο μνήμα
Του πόνου δεν θρηνεί.
Τα δώρα της αγάπης
Να κλέψει ποιος μπορεί;
Τα πάθη για να γιάνει
Μεθά η νυχτιά του νου.
Φύλακες της καρδιάς του
Τα τέκνα του Θεού.

Γαλήνια η ζωή τραβά
Τώρα στους ουρανούς
Από την μέσα μας φωτιά
Λάμπει και στίλβει ο νους.
Ρέουν οι γαλαξίες,
Χρυσό κρασί ζωής.
Θα πιούμε να γενούμε
Άστρα χρυσά κι εμείς.

Δίχως δεσμά η αγάπη,
Πια χωρισμός κανείς.
Αφρίζει όλ' η ζωή
Σαν θάλασσα αχανής
Μια νύχτα μόνο της χαράς,
Μια ωδή παντοτινή,
Κι ο ήλιος όλων μας
Είν' του Θεού η μορφή.

6.

ΠΑΘΟΣ ΘΑΝΑΤΟΥ

Κάτω στον κόλπο αυτής της γης,
Μακριά απ' τα κράτη του φωτός,
Πέρα απ' τους πόνους της οργής
Του ταξιδιού λάμπει ο φανός.
Με βάρκα πάμε του νερού
Γοργά στις όχθες τ' ουρανού.

Μακάρια ας είναι η νύχτα αυτή,
Κι ο ύπνος πάντα ευλογητός.
Σαν μ' είδε η μέρα η θαλερή
Μαράθηκε ο μακρύς καημός.
Τώρα τα ξένα έχουν χαθεί
Πατρίδα πια η ψυχή ποθεί.

Τι θέλουμε στον κόσμο αυτόν
Με της αγάπης την πνοή —
Χάνεται, φεύγει το παλιό
Του νέου φέρνει τί η ορμή;
Στέκει θλιμμένος, μοναχός,
Του αλλοτινού καιρού ο πιστός.

Τότε, που οι αισθήσεις φωτεινές
Μέσα στις φλόγες τρίζαν
Που του Πατέρα τις βουλές
Οι άνθρωποι γνωρίζαν.
Που με το πνεύμα του υψηλού
Έμοιαζαν στην εικόνα του.

Τότε, που ακόμα κραταιές
Αρχαίες φυλές ανθούσαν,
Και που παιδιά τις αγκαλιές
Των ουρανών ζητούσαν.
Που, ας σκίρταγε λάγνα η ζωή,
Γι' αγάπη ράγιζε η ψυχή.

Που με της νιότης τον ανθό
Θεός εφανερώθη
Και στου θανάτου τον σταυρό
Η αβρή ζωή του ετρώθη
Δίχως στον φόβο ν' αφεθεί,
Για μας μια τέτοια πληρωμή.

Με πάθος ψάχνουμε δειλό
Τ' αλλοτινά στη δύση,
Τη δίψα τούτον τον καιρό
Κανείς δεν θα τη σβήσει.
Για την πατρίδα πάμε πια,
Σ' άλλους καιρούς πίσω ξανά.

Τί μας κρατά απ' το γυρισμό,
Κοιμούνται οι αγαπημένοι.
Νεκροί κι εμείς στο μνήμα αυτό,
Μονάχα η οδύνη μένει.
Τίποτα δεν ζητάμε πια,
Όλα κενά — μα όχι η καρδιά.

Απέραντη και μυστική
Μας δέρνει καταιγίδα.
Από τα μάκρη ηχώ αντηχεί,
Του πένθους μας πυξίδα.
Οι αγάπες μας πονούν κι αυτές
Πάθους μας στέλνουνε πνοές

Κάτω, στη νύφη τη γλυκιά,
Στου Ιησού Χριστού το μέλι,
Των εραστών παρηγοριά
Η Νύχτα που ανατέλλει.
Όνειρο σπάζει τα δεσμά
Μας στέλνει σε Θεού αγκαλιά.

Λύχνος του Αλλαδίνου - Χρήστος Θηβαίος

2010-09-05T22:51:00.000-07:00

Ο Νίκος Καββαδιας διαβάζει το ''Φατα μοργκανα''

2010-09-05T22:50:00.000-07:00

2010-09-01T04:32:00.000-07:00

A billion stars go spinning through the night / blazing high above your head / But in you is the presence that / will be, when all the stars are dead.

Πολιορκημένος χρόνος

2010-08-31T03:38:00.000-07:00

Νομίζαμε πως γνωριζόμαστε καλά.

Μα όταν τα κουρασμένα ρούχα μας αρχίσανε να πέφτουν

χωρίς προσχήματα ούτε ανταλλάξιμη παραφορά

και μείναν τα κορμιά μας απροσποίητα

φάνηκε καθαρά πόσο μακρύς ήταν ο δρόμος

πόσο ήταν ο χρόνος μας πολιορκημένος, και μεις

δύο άνθρωποι συνηθισμένοι, περίπου απροσπέλαστοι.

Ο κόσμος είναι ωραίο μέρος για να γεννηθείτε

2010-08-31T03:29:00.000-07:00

Ο κόσμος είναι ωραίο μέρος

για να γεννηθείτε

αν δεν σας νοιάζει που η ευτυχία

δεν είναι πάντα

και τόσο διασκεδαστική

αν δεν σας νοιάζει μια δόση κόλασης

που και που

όταν όλα πάνε καλά

γιατί ακόμα και στον παράδεισο

δεν τραγουδούν

όλη την ώρα

Ο κόσμος είναι ωραίο μέρος

για να γεννηθείτε

αν δεν σας νοιάζει που μερικοί άνθρωποι πεθαίνουν

όλη την ώρα

ή έστω απλώς λιμοκτονούν

κάποιες ώρες

στο κάτω κάτω δεν πειράζει

αφού δεν είστε εσείς

Α, ο κόσμος είναι ωραίο μέρος

για να γεννηθείτε

αν δεν σας πολυνοιάζουν

λίγα ψόφια μυαλά

στις ψηλότερες θέσεις

ή μια δυο βόμβες

που και που

στα ανεστραμμένα σας πρόσωπα

ή άλλες τέτοιες απρέπειες

απ’ τις οποίες μαστίζεται η κοινωνία μας

με τους διακεκριμένους άνδρες της

και τους κληρικούς της

και τους λοιπούς αστυφύλακες

και τις διάφορες φυλετικές διακρίσεις της

και τις κοινοβουλευτικές ανακρίσεις της

και τις άλλες δυσκοιλιότητες

που η τρελή μας σάρκα

θα κληρονομήσει

Ναι ο κόσμος είναι το καλύτερο μέρος

για ένα σωρό πράγματα όπως το να κάνεις κουταμάρες

και να κάνεις έρωτα

και να είσαι λυπημένος

και να τραγουδάς φτηνά τραγούδια και να έχεις εμπνεύσεις

ΜΟΝΟ ΣΕ ΜΕΝΑ

2010-08-31T03:23:00.000-07:00

Εγώ δεν είμαι μόνο αυτός που βλέπεις

Εγώ δεν είμαι μόνο αυτός που ξέρεις

Δεν είμαι μόνο αυτός που θα ‘πρεπε να μάθεις

Κάθε επιφάνεια της σάρκας μου και κάπου τη χρωστάω

Αν σ’ αγγίζω με την άκρη του δάχτυλου μου

σ’ αγγίζουν εκατομμύρια άνθρωποι

Αν σου μιλήσει μια λέξη μου

Σου μιλάνε εκατομμύρια άνθρωποι

Αν σ’ αγγίξω με την άκρη του δαχτύλου μου

σ’ αγγίζουν εκατομμύρια άνθρωποι

Θ’ αναγνωρίσεις άραγε τ’ άλλα κορμιά που πλάθουν το δικό μου;

Θα βρεις τις πατησιές μου μέσα σε μυριάδες χνάρια;

Είμαι κι ό,τι έχω υπάρξει

Ό,τι έχω υπάρξει και πια δεν είμαι

Τα πεθαμένα μου κύτταρα, οι πεθαμένες μου πράξεις,

οι πεθαμένες σκέψεις μου

Γυρνάν τα βράδια να ξεδιψάσουν το αίμα μου

Γυρνάν τα βράδια να ξεδιψάσουν στο αίμα μου

Είμαι ό,τι δεν έχω γίνει ακόμα

Μέσα μου σφυροκοπάει η σκαλωσιά του μέλλοντος

Είμαι ό,τι πρέπει να γίνω

Γύρω μου οι φίλοι απαιτούν οι εχθροί απαγορεύουν

Μη με γυρέψεις αλλού μονάχα εδώ να με γυρέψεις

Μόνο σε μένα

Καλιγούλας

2010-08-30T23:50:00.000-07:00

[…] Τη μοναξιά! Την ξέρεις εσύ τη μοναξιά; Τη μοναξιά των ποιητών και των ανίκανων. Τη μοναξιά; Μα ποια απ’ όλες; Α! Δεν ξέρεις ότι μόνος δεν είναι κανείς ποτέ! Και ότι παντού ο ίδιος φόρτος μέλλοντος και παρελθόντος μας συνοδεύει! Τα όντα που σκοτώνει κανείς, μένουν μαζί του. Και γι αυτούς θα ήταν ακόμα κάπως εύκολο. Αλλά εκείνους που τους έχει κανείς αγαπήσει, εκείνους που δεν έχει αγαπήσει και που τον αγάπησαν, και τις μεταμέλειες, τις επιθυμίες, την πίκρα και τη στοργή, τις πόρνες και την κλίκα των θεών• Μόνος! Α! Αν τουλάχιστον αντί αυτής της δηλητηριασμένης από παρουσίες μοναξιάς, που είναι η δική μου, μπορούσα να γευθώ την αληθινή μοναξιά, τη σιγή και το θρόισμα ενός δέντρου! Η μοναξιά! Μα όχι Σκιπίων. Είναι γεμάτη από τριξίματα δοντιών και αντηχεί ολόκληρη από κρότους και κραυγές που χάθηκαν. Και κοντά στις γυναίκες που χαϊδεύω όταν κλείνει απάνω μας η νύχτα, κι όταν νομίζω, ελευθερωμένος πια από την ικανοποιημένη επιτέλους σάρκα μου, πως έχω αδράξει λίγο απ’ τον εαυτό μου, ανάμεσα ζωή και θάνατο, η μοναξιά μου ολόκληρη γεμίζει από τη μυρωδιά της ηδονής στις μασχάλες της γυναίκας που, στο πλευρό μου, είναι ακόμα σε βύθος.

Πείνα

2010-08-28T05:04:00.000-07:00

Σκαλίζοντας το μήλο με τα δάχτυλά μου.
Βγάζοντας τα σφηνωμένα νύχια και σκαλίζοντας βαθύτερα.
Αρνούμενος το χρώμα του φεγγαριού.
Αρνούμενος την οσμή και τις αναμνήσεις.
Σκαλίζοντας, με τον γλυκό χυμό να τρέχει ενοχλητικά στα χέρια μου.
Αρνούμενος την γλυκύτητα.
Στρίβοντας τα χέρια μου για να βγάλω ολόκληρα κομμάτια.
Νιώθοντας το χυμό να κολλάει στις γροθιές μου.
Το δέρμα να φαγουρίζει.
Φτάνοντας στο ξύλινο τμήμα.
Φτάνοντας στους σπόρους.
Συνεχίζοντας.
Αγνοώντας τις γνώμες όλων των άλλων γι αυτό.
Συνεχίζοντας πέρα από τους σπόρους.

Jack Gilbert
Μετάφραση: Δημήτρης Καρράς

John Powell - Assassin's Tango

2010-08-28T05:00:00.000-07:00

Ελπίδα

2010-08-28T04:50:00.000-07:00

Μικρό πράσινο φύλλο
βρίσκει διέξοδο
μεσ' από μια ρωγμή του δρόμου,

πρόσκαιρες δόξες
για την πρωτόγνωρή του ελευθερία
κι έπειτα ο μαρασμός'

αλλά η ρίζα εκεί αποκάτω
μεγαλώνει
και δυναμώνει, δυναμώνει, δυναμώνει.

Carlos Cortez
(μετάφραση: Tάκης Μενδράκος)

Λαβύρινθος

2010-08-28T04:43:00.000-07:00

Πόρτα ποτέ δε θα υπάρξει. Κι είσαι μέσα
και το μέγαρο αγκαλιάζει το σύμπαν
δεν έχει ούτε μπρος ούτε πίσω όψη
ούτε περίβολο ούτε κέντρο μυστικό.
Μην ελπίζεις πως ο απέραντος δρόμος
που πάλι διακλαδίζεται σ' άλλον,
που πάλι διακλαδίζεται σ' άλλον,
κάπου τελειώνει. Το ριζικό σου αλύγιστο
σαν τον κριτή σου. Μην περιμένεις να σου ορμήσει
ο ταύρος που είναι άνθρωπος κι η αλλόκοτη,
πολύμορφη όψη του σκορπάει τον τρόμο
μέσα σ' αυτό το μπερδεμένο πέτρινο κουβάρι.
Δεν υπάρχει. Να μην ελπίζεις ούτε καν
μέσ' απ' το φοβερό σκοτάδι να φανεί το τέρας.

J.L.B. από Το εγκώμιο της σκιάς
μετάφραση: Δημήτρης Καλοκύρης

theofilos xatzimixahl-katsimixa

2010-08-27T23:32:00.000-07:00

Θεόφιλος Χατζημιχαήλ
(ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου
απο την συλλογή "Ενδοχώρα")

Θα πούμε το τραγούδι του που ξεκινά απ' τον ήλιο
με την απόκρημνη λαλιά του τηλεβόα
Ολκάδος που συνάντησε το νεαρό τιτάνα
με ρίγανη στα χείλη του κι ολόκληρη τη χώρα
Μες στο στήθος του...
στο στήθος του...

Το ρήμα κρουσταλλώθηκε και φέγγει
κι ακόμα τρέχουν τα κορίτσια
Μες στα πλατιά φουστάνια τους
στις δροσερές μαρμαρυγές της άσπιλης ημέρας
Μέσα στο ρίγος που γελά καθώς ξανθή γοργόνα
σ' ένα καράβι ορθόπλωρο που πλέχει
στον ουρανό της θάλασσας με τα μεγάλα μάτια

Φωνές θερμές, γλυκές παιδίσκες των ερώτων
πάνω στη γη κι επί των χόρτων ή στα φύλλα
βιβλίου γιομάτου δένδρα πράσινα σαν παραθύρια
που βλέπουν προς την ʼΑνοιξη
προς την Άνοιξη...
προς την Άνοιξη...

Χωρίς απροσδιόριστη φενάκη μα με πλήθος
πολύχρωμων παλμών μεταξωτής αιώρας
Σε κάστρο δόξας μυρμηκιάς με πλούσια ζώνη
σφυγμένα δυνατά στη μέση της ημέρας

Πλατιά στα στέρνα μας
και τα πουλιά μας τρέχουν στον αέρα

Πλύνε τα...

2010-08-27T23:10:00.000-07:00

Είχε το σύνορο της κάθε φρίκη,

είχε ένα κάποιο τέλος κάθε λύπη:

δε μένει καιρός στη ζωή να θλίβεσαι πολύ.

....Μας βρώμισε μια λέρα

που δε μπορούμε να καθαρίσουμε,

μέσα στο υπερφυσικό σκουλήκιασμα,

δεν είμαστε μόνο εμείς, δεν είναι το σπίτι,

δεν είναι η πολιτεία μολεμένη,

ο κόσμος ολάκερος είναι βρωμερός.

Λ α γ ά ρ ι σ ε τον αέρα!

Κ α θ ά ρ ι σ ε τον ουρανό!

Π λ ύ ν ε τον Άνεμο!

Πλύνε την Πέτρα, Πλύνε το Κόκαλο,

Πλύνε το Μυαλό, Πλύνε την Ψυχή,

Πλύνε τα.... Π λ ύ ν ε τα!

Τ.S. ELIOT "ΔΥΟ ΧΟΡΙΚΑ"

Ελληνική απόδοση ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΕΦΕΡΗ

2010-08-25T10:12:00.000-07:00

Είπα στην ψυχή μου, μείνε ακίνητη και περίμενε χωρίς ελπίδα,

Γιατί η ελπίδα δεν θα είναι ελπίδα για το σωστό. Πε-

ρίμενε χωρίς αγάπη,

γιατί να αγαπήσεις σωστά δεν μπορείς. Υπάρχει ακόμα κι η πίστη,

αλλά η πίστη και η αγάπη και η ελπίδα βρίσκονται ακόμα σε προσμονή.

Περίμενε δίχως να σκέπτεσαι, γιατί έτοιμος δεν είσαι για στοχασμό.

Για τούτο η σκοτεινιά θα 'ναι το φως κι η ακινησία ο

χορός.

2010-08-25T10:00:00.000-07:00

Λέτε πως επαναλαμβάνω
Κάτι που κι άλλοτε είπα. Θα το ξαναπώ.
Να το πω πάλι;
Για να φτάσεις ως εδώ,
Να φτάσεις εδώ που είσαι, να 'ρθεις από κει όπου δεν είσαι,
Το δρόμο πρέπει ν' ακολουθήσεις που δεν έχει έκσταση.
Σ' ό,τι δεν ξέρεις για να φτάσεις
Το δρόμο πρέπει ν' ακολουθήσεις της αμάθειας.
Για ν' αποχτήσεις ό,τι δεν κατέχεις
Της απογύμνωσης το δρόμο πρέπει ν' ακολουθήσεις.
Σ' ό,τι δεν είσαι για να φτάσεις
Το δρόμο ν' ακολουθήσεις πρέπει όπου δεν είσαι.
Κι ό,τι δεν ξέρεις είναι το μοναδικό που ξέρεις
Κι ό,τι κατέχεις είναι αυτό που δεν κατέχεις
Κι όπου είσαι είναι όπου δεν είσαι.

(T.S.Eliot – "East Coker")

T S Eliot

2010-08-25T09:58:00.000-07:00

Ὁ Οὐρανός

2010-08-24T07:44:00.000-07:00

Πρῶτα νὰ πιάσω τὰ χέρια σου
Νὰ ψηλαφίσω τὸ σφυγμό σου
Ὕστερα νὰ πᾶμε μαζὶ στὸ δάσος
Ν᾿ ἀγκαλιάσουμε τὰ μεγάλα δέντρα
Ποὺ στὸν κάθε κορμὸ ἔχουμε χαράξει
Ἐδῶ καὶ χρόνια τὰ ἱερὰ ὀνόματα
Νὰ τὰ συλλαβίσουμε μαζὶ
Νὰ τὰ μετρήσουμε ἕνα-ἕνα
Μὲ τὰ μάτια ψηλὰ στὸν οὐρανὸ σὰν προσευχή.

Τὸ δικό μας τὸ δάσος δὲν τὸ κρύβει ὁ οὐρανός.

Δὲν περνοῦν ἀπὸ δῶ ξυλοκόποι.

Πέντε μικρὰ θέματα

2010-08-24T07:31:00.000-07:00

Ι Μὲς στὴν κλειστὴ μοναξιά μου Ἔσφιξα τὴ ζεστὴ παιδική σου ἄγνοια Στὴν ἁγνὴ παρουσία σου καθρέφτισα τὴ χαμένη ψυχή μου. Ἐμεῖς ἀγαπήσαμε. Ἐμεῖς Προσευχόμαστε πάντοτε. Ἐμεῖς Μοιραστήκαμε τὸ ψωμὶ καὶ τὸν κόπο μας Κι ἐγὼ μέσα σὲ σένα καὶ σ᾿ ὅλους.

ΙΙ Ἴσκιοι βουβοὶ ἀραγμένοι στὴ σκάλα Μάτια θολὰ ποὺ κράτησαν εἰκόνες θαλασσινὲς Κύματα μὲ τὴ γλυκιὰν ἀγωνία στὴν κάτασπρη ράχη Γυμνὸς κυλίστηκα μέσα στὴν ἄμμο μὰ δὲν ὑποτάχτηκα Καὶ δὲν ἀγάπησα μόνον ἐσένα ποὺ τόσο μὲ κράτησες Ὅπως ἀγάπησα τὰ ναυαγισμένα καράβια μὲ τὰ τραγικὰ ὀνόματα Τοὺς μακρινοὺς φάρους, τὰ φῶτα ἑνὸς ἀπίθανου ὁρίζοντα Τὶς νύχτες ποὺ γύρευα μόνος νὰ βρῶ τὸ χαμένο ἑαυτό μου Τὶς νύχτες ποὺ μόνος γυρνοῦσα χωρὶς κανεὶς νὰ μὲ νιώσει Τὶς νύχτες ποὺ σκότωσα μέσα μου κάθε παλιά μου αὐταπάτη

ΙΙΙ [...]

IV Κάτω ἀπ᾿ τὰ ροῦχα μου δὲ χτυπᾶ πιὰ ἡ παιδική μου καρδιὰ Λησμόνησα τὴν ἀγάπη πού ῾ναι μόνο ἀγάπη Μερόνυχτα νὰ τριγυρνῶ χωρὶς νὰ σὲ βρίσκω μπροστά μου Ὁρίζοντα λευκὲ τῆς ἀστραπὴς καὶ τοῦ ὄνειρου Ἔνιωσα τὸ στῆθος μου νὰ σπάζει στὴ φυγή σου Ψυχὴ τῆς ἀγάπης μου ἀλήτισσα Λεπίδι τοῦ πόθου μου ἀδυσώπητο Νικήτρα μονάχη τῆς σκέψης μου.

V Χαρά, Χαρά, ζεστὴ ἀγαπημένη Τραγούδι ἀστείρευτο σὲ χείλια χιμαιρικὰ Στὰ γυμνά μου μπράτσα τὸ εἴδωλό σου συντρίβω Χαρὰ μακρινή, σὰν τὴ θάλασσα ἀτέλειωτη Κουρέλι ἀκριβὸ τῆς πικρῆς ἀναζήτησης Ἄσε νὰ φτύσω τὸ φαρμάκι τῆς ψεύτρας σου ὕπαρξης Ἄσε νὰ ὁραματιστῶ τὶς νεκρὲς ἀναμνήσεις μου (Ἀνελέητο κύμα τῆς νιότης μου). Ὢ ψυχὴ τὴν ἀγωνία ἐρωτευμένη!

«Η ΛΟΥΟΜΕΝΗ»

2010-08-16T05:39:00.000-07:00

Μια οπώρα σάρκας λούζεται σε νεαρή μια στέρνα
(γαλάζιο μες στους ριγηλούς κήπους), απ το νερό, όμως
Έξω, αποσπώντας τον κροσσό όπoυ ένα φαντάζει κράνος
Λάμπει η χρυσή της κεφαλή μ’ εντάφια αταραξία.

Ανθεί η ομορφιά της με το ρόδο και το αγκάθι! Εβγήκε
Τώρα απ’ τη στέρνα όπου όλα της μουσκεύουν τα στολίδια
Κρίνοι και ενώτια που η σκληρή ανθοδέσμη τους μαστίζει
Τ’ αυτί δοτό στου κύματος του αβρού τα γυμνά λόγια.

Μες στο μηδέν το διαφανές λουσμένο το ένα μπράτσο
Απροσδιόριστο, τη σκιά ενός άνθους για να δρέψει
Απ’ την κενή ηδονή ξεφτά, κοιμάται ή κυματίζει

Αν τ’ άλλο, κάτω απ’ τον ωραίο ουρανό, λαμπρό, καμπύλο,
Στην πλούσια κόμη ανάμεσα, που υγραίνει, αιχμαλωτίζει
Στ’ απλό χρυσάφι της μια πτήση εντόμου μεθυσμένη.
(Ανθολογία γαλλικής ποίησης, εκδ. Καστανιώτη)

«Υπόγειο τρένο»

2010-08-16T05:30:00.000-07:00

Κι έπειτα τα χρόνια θα περάσουν
Όγκοι βουνών και πέτρας θα παρεμβληθούν
Θα ξεχαστούνε όλα
Όπως ξεχνιέται το καθημερινό φαϊ
Που μας κρατάει ορθούς.
Όλα, έξω από κείνη τη στιγμή
Που μέσα στο συνωστισμό του υπόγειου τρένου
Κρατήθηκες στο μπράτσο μου.
(Τίτος Πατρίκιος, Λυσιμελής πόθος, εκδ. Καστανιώτης)

«Έλα να με φιλήσεις»

2010-08-16T05:20:00.000-07:00

Έλα να με φιλήσεις πριν τα ρόδα
τα πέταλα με θλίψη ξεφυλλίσουν
πριν οι βροχές του γκρίζου φθινοπώρου
τα παραθύρια μου έρθουν να χτυπήσουν.

Πριν μ’ απλωθεί παντού-τάφος-το χιόνι
κι η ομίχλη μαρμαρώσει μου τα χείλια
πριν να περιφρονήσω και πετάξω
μέσα απ’ τα στήθια μου τη ζήλια!

Έλα να με φιλήσεις τώρα, που όπου
και να περάσω φως ίσκιος μου θα ‘ναι
που μεθυσμένα είναι τα βήματά μου
κι είναι καλόδεχτα όπου πάνε.

Τώρα που περπατάω ψηλά κοιτώντας
και που ανασαίνω αρώματα και μύρα
τώρα που κάθε πόθος μου έχει γίνει
χορδή κι είναι η ψυχή μου λύρα.

Έλα να με φιλήσεις τώρα
μεθαύριο θα ‘ναι αργά, τα βήματά μου
θα σέρνονται βαριά πάνω στο χιόνι.
Μεθαύριο θα ‘ναι αργά.
Στα δυο σου μάτια, θα σουρουπώνει, θα νυχτώνει!

(Α. Πούσκιν, Ποιήματα, εκδ. Κοροτζή)

Η ΝΥΧΤΑ

2010-08-15T09:47:00.000-07:00

Αγαπώ τη νύχτα

τη βαριά πυκνότητά της

την ταραχή του πόθου της

γεμάτου πλάσματα του παρελθόντος

που ξαναζούν σαν φαντάσματα

στις γωνιές σκοτεινών δέντρων.

Αγαπώ τη νύχτα τη βιαστική

γαλάζια γεμάτη ψιθύρους ασύλληπτη

τη νύχτα την ταραχοποιό των σωμάτων

όταν ελευθερώνονται τα θηρία του πόθου

ουρλιάζουν οι σειρήνες του πόνου

και μουγκρίζει η ανησυχία των χήρων.

Αγαπώ τη νύχτα που έχει σακούλες κάτω από τα μάτια

άυπνη παλλόμενη

νύχτα από παραισθησιογόνα και σκιές

όταν κανένας δεν γνωρίζει κανέναν

και οποιοσδήποτε μπορεί να είναι το σκοτεινό

αντικείμενο του πόθου

οποιοσδήποτε μπορεί να φορέσει τα ρούχα που πιο πολύ αγαπώ

ή να γδυθεί στο προστατευτικό σκιόφως του δωματίου

προσποιούμενος πως είναι εκείνη που πιο πολύ αγαπώ.

Τη νύχτα τη γεμάτη ψέματα

προσωπεία μεταμφιέσεις

κακούς στίχους

νύχτες από σιλικόνη και μοναξιά

θολές από ανικανοποίητες επιθυμίες

από παλιές λαχτάρες αναστημένες.

Αγαπώ τη νύχτα

αθέατων κυνηγών

που σεργιανίζουν στους δρόμους

στις αποβάθρες

στα χαμόσπιτα

αναζητώντας την πρόσκαιρη λεία

το μοναδικό θήραμα που θα τους κατακρημνίσει

στον θάνατο

στη λήθη

που θα τους οδηγήσει μέσα από παραισθησιογόνα

και αλκοόλ

στην αργή εισβολή της μέρας

όμοια σε όλες

τις μέρες της συνήθειας

τις μέρες της επανάληψης

των φρούδων ελπίδων

της μοναξιάς των δύο.

Αγαπώ τη νύχτα

γιατί όλα είναι πιθανά

ιδίως το απόλυτο

ιδίως αυτό που δεν έχεις

ιδίως αυτό που μας λείπει

ιδίως την παροδικότητά της.

Πάντα υπάρχει χρόνος για να ξημερώσει αύριο.

Μετάφραση από τα Ισπανικά: Λένα Κοψαχείλη

Μεσόγειος

2010-07-19T09:03:00.000-07:00

Να μπορούσα τουλάχιστον να κλείσω

Σ’ αυτό μου το ρυθμό που αγκομαχά

Κάτι απ’ το παραμιλητό σου·

Να μου δινόταν να ταιριάσω

Στις δικές σου φωνές την τραυλή μιλιά μου,-

Εγώ που ονειρευόμουν να σου κλέψω

Τα λόγια τ’αρμυρά

Όπου φύση και τέχνη γίνονται ένα

Για να διαλαλήσω πιο καλά τη μελαγχολία μου

Γερασμένου παιδιού που δεν έπρεπε να συλλογάται.

Κι ωστόσο δεν έχω άλλα απ΄τα φθαρμένα γράμματα

Των λεξικών, και τη σκοτεινή

Φωνή που για έρωτα μιλεί, σβήνει

Γίνεται αξιοθρήνητη φιλολογία.

Δεν έχω άλλα από τα λόγια αυτά

Που σαν δημόσιες γυναίκες

Προσφέρονται σ’ όποιον τις θέλει·

Δεν έχω άλλες απ’ τις κουρασμένες τούτες φράσεις

Που κι αύριο μπορεί να μου τις κλέψουν

Ρέμπελοι φοιτητές γι’ αληθινούς στίχους.

Κι η βοή σου αυξαίνει κι απλώνεται

Γαλάζιος ο νέος ίσκιος.

Μ’ αφήνουν οι σκέψεις μου για δοκιμή.

Αισθήσεις δεν έχω, ούτε νου. Δεν έχω όρια.

Αόρατες πόλεις

2010-07-18T08:20:00.000-07:00

Η κόλαση των ζωντανών δεν είναι κάτι που θα υπάρξει. Αν υπάρχει , είναι αυτή που βρίσκεται ήδη εδώ , η κόλαση που κατοικούμε κάθε μέρα , που φτιάχνουμε με το να ζούμε μαζί.
Δύο τρόποι υπάρχουν για να γλυτώσεις από το μαρτύριό της :

Ο πρώτος είναι εύκολος σε πολλούς : Δέξου την κόλαση και γίνε μέρος της έτσι που να μην τη βλέπεις πια.

Ο δεύτερος είναι επικίνδυνος και απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση και γνώση : Ψάξε και μάθε ν'αναγνωρίζεις , ποιος και τι , στη μέση της κόλασης , δεν είναι κόλαση , κι αυτά κάνε να διαρκέσουν δωσ' τους χώρο".

ΛΟΥΙ ΑΡΑΓΚΟΝ

2010-07-18T08:18:00.000-07:00

Πέταξαν όλα τα πουλιά μέσα από τα κλαριά μου

οι άδειες φωλιές ξεραίνονται καθώς το δάκρυ

άκρη άκρη εκεί στο μάγουλο

έφυγε κι ο ζωγράφος τούτου εδώ του πίνακα που κατοικώ

έτσι καθώς η αράχνη

έτσι καθώς μια μεταμέλεια

Τι ζωγραφίζει τι να ζωγραφίζει. Ίσως τη νεότητα

Και τις ευτυχισμένες χώρες τους ανθρώπους που

Φοβάμαι τόσο οι μέρες τους στις μέρες μου μη μοιάσουνε μια μέρα

Τι ζωγραφίζει εκείνος που στα πράγματα τα χρώματά τους τα καινούργια δίνει

Ίσως εσάς παιδιά ωραία παιδιά καθώς κι εμείς ση δυστυχία ταγμένα

Που αφήνετε μέσα από τα δάχτυλά σας να κυλά ο καιρός ης ηδονής

Πεισματικά πιστά στο ρόλο των προσώπων σας τον άψογο

Πώς χάνονται όλα μέσα μου όλα σβήνουν

Εκτός απ' τη σκληρή ηδονή μετά πολύ

Που έχει φύγει

Απόσπασμα "Οι λέξεις του τέλους" - Λουί 'Aραγκον

"East Coker" from "The Four Quartets"

2010-07-18T08:14:00.000-07:00

Ω σκότος σκότος σκότος. Όλοι πάνε στο σκότος.
Οι κενοί διαστρικοί χώροι, το κενό μέσα στο κενό,
Οι καπετάνιοι, έμποροι τραπεζίτες, διαπρεπείς άνθρωποι των γραμμάτων,
Οι γενναιόδωροι προστάτες των τεχνών, τα δημόσια πρόσωπα και οι κυβερνήτες,
Εξέχοντες δημόσιοι λειτουργοί, πρόεδροι πολλών επιτροπών,
Βιομηχανικοί άρχοντες και ασήμαντοι εργολάβοι, όλοι πάνε στο σκότος,
Και σκοτάδι ο Ήλιος και Φεγγάρι¹, και το Αλμανάκ του Γκόθα²,.
Και τα Νέα του Χρηματιστηρίου και ο Κατάλογος των Διευθυντών,
Και κρύα η αίσθηση και χαμένο το κίνητρο της δράσης.
Και όλοι μας πάμε μαζί τους, στην σιωπηλή κηδεία,
την κηδεία του Κανένα, γιατί δεν υπάρχει κανένας για να θάψουμε.
Είπα στην ψυχή μου, να είσαι ακίνητη, και άφησε το σκότος να έρθει πάνω σου
Το οποίο θα είναι το σκότος του Θεού. Όπως σ' ένα θέατρο,
Σβήνουν τα φώτα, για να αλλάξει το σκηνικό
Με μια υπόκωφη βοή των φτερών, με μια κίνηση του σκότους πάνω σε σκότος,
Και γνωρίζουμε ότι οι λόφοι και τα δέντρα, το μακρινό πανόραμα
Και την έντονα επιβλητική πρόσοψη όλα θα κυλήσουν μακρυά-
Ή όπως όταν ένας υπόγειος σιδηρόδρομος, στο τούνελ, σταματά για πολύ ανάμεσα σε στάσεις
Και οι συζητήσεις γίνονται εντονότερες και σιγά σιγά σβήνουν για να γίνουν ησυχία
Και βλέπεις πίσω από κάθε πρόσωπο το πνευματικό κενό να βαθαίνει
Αφήνοντας μόνο τον αυξανόμενο τρόμο του τίποτα για να σκεφτεί
Ή όταν, υπό την επήρεια του αιθέρα, το μυαλό έχει συνείδηση, αλλά συνείδηση του τίποτα-
Είπα στην ψυχή μου, να είσαι ακίνητη, και περίμενε χωρίς ελπίδα
Γιατί η ελπίδα θα είναι ελπίδα για λάθος πράγμα. Περίμενε χωρίς αγάπη
Γιατί η αγάπη θα είναι αγάπη για το λάθος πράγμα. Υπάρχει ακόμα η πίστη
Αλλά η πίστη και η αγάπη και η ελπίδα είναι όλα στην αναμονή.
Αναμονή χωρίς σκέψη, γιατί δεν είσαι έτοιμος για σκέψη:
Έτσι το σκότος θα γίνει το φως, και η ηρεμία ο χορός.
Ψίθυρος από τρεχούμενα ρέματα, και χειμωνιάτικη αστραπή.
Το άγριο θυμάρι αόρατο και η άγρια φραουλιά,
Το γέλιο στον κήπο, αντήχησε έκσταση
Όχι χαμένη, αλλά απαιτητική, δείχνοντας την αγωνία
Του θανάτου και της γέννησης.

Λέτε ότι επαναλαμβάνω
Κάτι που έχω πει και πριν. Θα το πω πάλι,
Να το πω πάλι; Για να φτάσετε εκεί,
Για να φτάσετε εκεί που είστε, να φτάσετε από εκεί που δεν είστε,
Πρέπει να πάτε από ένα δρόμο όπου δεν υπάρχει έκσταση.
Για να φτάσετε σ' αυτό που δεν γνωρίζετε
Πρέπει να πάτε από ένα δρόμο που είναι ο δρόμος της άγνοιας.
Για να κατέχετε αυτό που δεν κατέχετε
Πρέπει να πάτε από το δρόμο της στέρησης.
Για να φτάσετε σε αυτό που δεν είστε
Πρέπει να πάτε μέσω του δρόμου στον οποίο δεν είστε.
Και αυτό που δεν γνωρίζετε είναι το μόνο πράγμα που γνωρίζετε
Και αυτό που σας ανήκει είναι αυτό που δεν σας ανήκει
Και εκεί που είστε είναι εκεί που δεν είστε.

Μαρσέλ Προυστ

2010-07-18T08:05:00.000-07:00

«...ο έρωτάς του δεν ήταν πια χειρουργήσιμος

...ενσωματώνονταν για πάντα στη θλίψη του

...δρασκέλιζα σ’ ένα δευτερόλεπτο αιώνες πολιτισμού...

...ίσως γιατί ήταν το μόνο δωμάτιο που μου επιτρέπανε να κλειδώνω, για όλες μας τις απασχολήσεις που απαιτούσαν απαραβίαστη μοναξιά: ανάγνωση, ονειροπόληση, δάκρυα και ηδυπάθεια.

...ανέβαινα να κλάψω στο πιο ψηλό σημείο του σπιτιού, κοντά στο δωμάτιο της μελέτης, κάτω από τη στέγη, σ’ ένα καμαράκι που μύριζε ίρις και του πρόσθετε μοσχοβολιά μια άγρια μαυροσταφυλιά που ‘χε φυτρώσει απ’ έξω ανάμεσα στις πέτρες του τοίχου κι ένα λουλουδισμένο κλαδί της περνούσε περνούσε απ’ το μισάνοιχτο παράθυρο.

...γιατί αύξαινα την ανησυχία μου προσπαθώντας να επιβάλω στον εαυτό μου μια γαλήνη που ήταν η παραδοχή της δυστυχίας μου.

...προσθέτοντας στη μάλλινη υφή τους μιαν άλλη ροζ βελούδινη, μιαν επιδερμίδα από φως, το είδος εκείνο της τρυφερότητας, της σοβαρής γλυκύτητας μέσα στην επισημότητα και τη χαρά, που χαρακτηρίζουν ορισμένες μουσικές σελίδες του Λόεγκριν, ορισμένους πίνακες του Καρπάτσιο, και σε κάνουν να καταλάβεις γιατί ο Μπωντλαίρ μπόρεσε να χρησιμοποιήσει για τον ήχο της σάλπιγγας το επίθετο «γλυκός».

...Η μητέρα μου αναγκάστηκε να διακόψει τη συζήτηση, όμως κι απ’ αυτή την αναγκαστική διακοπή έβγαλε μιαν ακόμη ευαίσθητη σκέψη, σαν τους καλούς ποιητές που η τυραννία της ρίμας τούς σπρώχνει να βρουν τους πιο ωραίους στίχους.

...μ’ αγαπούσαν όμως αρκετά για να μη δεχτούν να μ’ απαλλάξουν απ’ τις θλίψεις, ήθελαν να μου μάθουν να τις κυριαρχώ, για να δυναμώσουν τη νευρική μου ευαισθησία και να δυναμώσουν τη θέλησή μου.

Προσπαθούσε να βρει ένα τέχνασμα ώστε, αν δεν μπορούσε να εξαφανίσει την εμπορική χυδαιότητα, τουλάχιστον να την περιορίσει, να την υποκαταστήσει, σε μεγάλο ποσοστό, πάλι με τέχνη, να προσφέρει επάλληλα «στρώματα τέχνης»...

...χάρη σ’ αυτό τον τόνο έκανε πιο απαλές, καθώς περνούσαν, όλες οι ακαμψίες στους χρόνους των ρημάτων, έδινε στον παρατατικό και στον αόριστο τη γλυκύτητα που υπάρχει στην καλοσύνη, τη μελαγχολία που υπάρχει στην τρυφερότητα, οδηγούσε τη φράση που τελείωνε σ’ εκείνη που έμελλε ν’ αρχίσει, πότε ταχύνοντας, πότε αργοπορώντας το βηματισμό των συλλαβών, για να τις κάνει να ενταχθούν, κι αν ακόμα διαφέρανε ποσοτικά, σ’ ένα ομοιόμορφο ρυθμό, εμφυσούσε μέσα σ’ αυτή την τόσο κοινή πεζογραφία ένα είδος συναισθηματικής κι αδιάκοπης ζωής.

Ανήκε σ’ εκείνους τους ανθρώπους που έξω από την επιστημονική τους καριέρα, όπου άλλωστε πέτυχαν λαμπρά, έχουν μια παιδεία τελείως διαφορετική, λογοτεχνική, καλλιτεχνική, που η επαγγελματική τους ειδίκευση δεν τη χρειάζεται, μα που τη χρησιμοποιούν με όφελος στην κουβέντα τους.

...η επανάσταση είναι καλύτερη (σσ. από τον πόλεμο), γιατί όταν κηρύσσεται πάνε να πολεμήσουν μόνο όσοι θέλουν.

...θά ‘νιωθα την απελπισία του ερωτευμένου που θέλει ν’ αγαπήσει για όλη του τη ζωή και στον οποίο μιλούν για τις άλλες ερωμένες που θά ‘χει αργότερα.

...κυριαρχική οικειότητα

...παράξενη και ευλαβική μελαγχολία

...οι μεγαλόψυχοι και οι άλλοι

Η γνώση δεν σου επιτρέπει πάντα να εμποδίζεις κάτι, αλλά τουλάχιστο όσα γνωρίζουμε τα κρατούμε, αν όχι στα χέρια μας, τουλάχιστο στη σκέψη μας, όπου τα τακτοποιούμε όπως θέλουμε, και μας δίνεται έτσι η αυταπάτη πως με κάποιο τρόπο τα ελέγχουμε.

Δεχόταν σα μια γενική αλήθεια, πως για κάθε ξεχωριστό άτομο, φανταζόταν πως το τμήμα της ζωής του που αγνοούσε ήταν όμοιο με το τμήμα εκείνο που γνώριζε. Φανταζόταν όσα του αποσιωπούσαν με τη βοήθεια όσων του έλεγαν.

Έτσι η αγάπη του για την ειλικρίνεια, επειδή δεν ήταν χωρίς ιδιοτέλεια, δεν τον είχε κάνει καλύτερο.

Να όμως τώρα που στην εξασθένιση της αγάπης του αντιστοιχούσε ταυτόχρονα και μια εξασθένιση της επιθυμίας να παραμείνει ερωτευμένος. Γιατί δεν μπορεί ν’ αλλάξεις, δηλαδή να γίνεις ένας άλλος, και να εξακολουθείς ταυτόχρονα να υπακούς στα συναισθήματα του παλιού εαυτού σου».

Αναζητώντας το χαμένο χρόνο (πρόχειρη ανθολόγηση)

Tου Γιώργου Χειμωνά

2010-07-18T08:03:00.000-07:00

Ερώτηση: Τι γνωρίζατε από λογοτεχνία εκείνη την εποχή [τα παιδικά και εφηβικά χρόνια]; Τον Ντοστογιέφσκι;
Γ.Χ.: Ναι, είναι για μας κάτι σαν εθνικός μας συγγραφέας. Τα παραληρήματά μας είναι συγγενικά...

Γ.Χ.: Στην παράδοση καταλήγεις, δεν ξεκινάς με το σχήμα της. Παράδοση δεν είναι αόριστα η συνέχεια της φυλής μας, είναι μια ανακύκλωση βιώματος και γλώσσας, όπου το βίωμά σου και η γλώσσα σου, αφού διασχίσουν ένα παρθένο δάσος από ίσκιους, ήχους και αφές, βγαίνουν σ’ ένα ξέφωτο κι εκεί συναντούν, από καιρό ακουμπημένους, τους παλιούς ίσκιους, ήχους και τις αφές κάποιου άλλου ανθρώπου της φυλής σου. Στη γλώσσα του Σολωμού εγώ επιβεβαίωσα τους δικούς μου ελληνικούς ήχους, αναγνώρισα την ηχώ της ελληνικής φωνής όπως ακούγεται ακατάπαυστα στην ατομική και εθνική μας ακοή.

Ερώτηση: Για να τελειώσεις από το φόβο, ήρθες στο φόβο...
Γ.Χ.: ...Ο άλλος είναι τόσο τρομοκρατημένος, που σπεύδει να κουρνιάσει στον άνθρωπο που τον τρομοκρατεί, γιατί αισθάνεται την ανάγκη, μέσα σ’ αυτό το κλίμα του τρόμου, να είναι με κάποιον. Πρόσεξε εδώ το παράλογο που αναδύεται, που για μένα δεν είναι καθόλου παράλογο. Γιατί αμέσως το άλλο πρόσωπο του λέει: «-Σε τρομάζω και έρχεσαι σε μένα που σε τρομάζω;» κι ο άλλος απαντάει: «-Ναι, με τρομάζεις, αλλά τώρα είμαστε μαζί». Δηλαδή, αντιμετωπίζει τον τρόμο έχοντας δίπλα κάποιον, δεν έχει σημασία που ο κάποιος είναι ο ίδιος ο τρόμος. Είναι η έσχατη, η πιο απελπισμένη προστασία από τον τρόμο. Ή, ακόμα, ο τρόμος ξεκολλά από το συγκεκριμένο τρομαχτικό πρόσωπο του άλλου και, σε ένα άλλο πια επίπεδο, γίνεται απειλητικός και για τα δύο πρόσωπα...

Ερώτηση: ...εκείνος, παρά τη χούντα, αποφασίζει να επιστρέψει στην Ελλάδα. Γιατί; Τον έσπρωξε η νοσταλγία;
Γ.Χ.: Όχι, όχι η νοσταλγία... Ακούστε, ο Έλληνας έχει, πιστεύω, μια μυστική σχέση με τους άλλους Έλληνες. Θέλει να αναγνωρίζεται ως Έλληνας από τους άλλους Έλληνες. Και με αυτή την έννοια η ελληνική ταυτότητα είναι όχι εθνική, αλλά οντολογική. Παράδειγμα όλοι αυτοί οι συμπατριώτες μας που διακρίνονται στο εξωτερικό, αλλά που ζουν με το όνειρο να αναγνωριστούν στην Ελλάδα. Είναι ένα όνειρο που δεν λέγεται ρητά, αλλά το νιώθεις. Θέλουν την επιδοκιμασία των «σοφιστών». Δεν τους ενδιαφέρει αν οι ξένοι τους αναγνωρίζουν ως Έλληνες γιατί οι ξένοι αγνοούν ποια είναι η σύγχρονη Ελλάδα που κουβαλάμε πάνω μας.

Ερώτηση: Η ιδότητα του ψυχιάτρου βοηθά να αναπτυχθεί αυτή η σχέση (σσ. με τη λογοτεχνία);
Γ.Χ.: Δεν συμφωνώ με τις ψυχαναλυτικές ερμηνείες που δίνονται στους συγγραφείς ή στους ήρωές τους: Δεν χρωστάω σχεδόν τίποτα στην ψυχιατρική αλλά, αντίθετα, πολλά στην ιατρική. Η ιατρική αποτελεί έναν πολύ ζωντανό ιστό της λογοτεχνίας μου. Όχι, όμως, γιατί με βοήθησε να γνωρίσω με επιστημονικές παραμέτρους τον άνθρωπο, αλλά γιατί μου εξασφαλίζει μια κορυφαία, πιστεύω, επαφή μαζί του. Δεν είναι μόνο γιατί βλέπω τον άρρωστο στην καθαρότερη αληθινότητά του που του προσδίδει ο σωματικός πόνος, αλλά γιατί αυτήν την αληθινότητα τη βλέπω να διακτινώνεται σ’ ολόκληρο το πλέγμα των συγγενών, των φίλων που του παραστέκονται, αλλά και των νοσηλευτών που τον φροντίζουν.

Ερώτηση: Ποιο–Τι-Είναι-Το-Ανθρώπινο

-Όριο. Ο Γιατρός Ινεότης εμπεριέχεται και περιέχει το ανθρώπινο όριο. Το όριο; Και τι μπορεί να αντιπαρατάξει κανείς στο όριο; Τι είναι ο οριακός λόγος;
Γ.Χ.: Ο Γιατρός Ινεότης έχει το ανθρώπινο όριο. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει τον άνθρωπο στην άκρη. Πέρα από αυτό, δεν υπάρχει τίποτα άλλο. Να φανταστούμε έναν άνθρωπο που είναι αρπαγμένος από μια άκρια. Ότι κι αν είναι αυτή η άκρια, γη, άνθρωπος, οτιδήποτε. Δεν το καθορίζω όμως απόλυτα. Είναι κάτι περισσότερο. Αν επιμείνεις στον καθορισμό αυτού του ορίου, θα το έλεγα: Το όριο είναι ένας νόμος. Ο άνθρωπος που περιέχει το ανθρώπινο όριο είναι ο άνθρωπος που έχει υποστεί την ισχύ ενός νόμου και τον καταλύει αυτόν τον νόμο. Η μόνη επεξήγηση που μπορώ να δώσω γι’ αυτό το όριο, η μόνη που μου έρχεται στο μυαλό είναι ακριβώς η εξουσία και η κατάρρευση ενός νόμου. Θα μπορούσα να γενικεύσω λίγο το θέμα, όσο κι αν αυτό φανεί μεγαλόσχημο: Η λογοτεχνία αρχίζει με την επιβολή, με την εγκατάσταση νόμων. Των νόμων της φύσης. Των νόμων της ψυχής. Πάνω στον άνθρωπο. Ο οριακός λόγος που με ρωτάς, λοιπόν, βρίσκεται ακριβώς στο άλλο άκρο. Αν η λογοτεχνία άρχισε με μια εγκατάσταση νόμου, η λογοτεχνία ίσως μπορεί να φανταστεί κανένας ότι θα πρέπει να τελειώνει με την κατάλυση αυτού του νόμου. Να τελειώνει, δηλαδή, να κλείνει ο μεγάλος κύκλος της βιολογίας της.

Γ.Χ.: Όταν λέω «όριο του ανθρώπου» εννοώ το «γνωστικό» όριο του ανθρώπου, εννοώ την ολική συνείδηση του κόσμου, που έχει πια αγγίσει τα πέρατά της, έχοντας εξαντλήσει όλες τις νοητικές και τις ψυχικές της αντοχές. Προσέξτε, χρησιμοποιώ τη λέξη «αντοχή», όχι «δυνατότητα». Γιατί τη δυνατότητα αυτής της γνώσης-συνείδησης που εννοώ, εγώ τη θεωρώ απεριόριστη και δυνάμει ανεξάντλητη. Πρόκειται, λοιπόν, για μια «θυμική» εξάντληση του σύγχρονου ανθρώπου κι αυτό φαίνεται καθαρά από τον τρόπο που ο Γιατρός Ινεότης βιώνει και ορίζει αυτό το γνωστικό όριο...

Γ.Χ.: Η συνείδηση είναι υποχρεωμένη, για να συγκροτείται ως ατομική κάθε φορά και στο διηνεκές, να διαφοροποιείται συνεχώς από τον κόσμο και η αποκοπή της από αυτόν μεταβάλλεται πλέον σε αναγκαίο όρο, αλλά και νόμο, της έκτοτε υπόστασής της.

Γ.Χ.: Και θα είναι λόγος τέχνης, γιατί μονάχα η τέχνη είναι ικανή να εκστομίσει ένα τέτοιο άγγελμα και κυρίως να το αποδείξει, γιατί η τέχνη είναι ο μοναδικός τρόπος να γίνει κοινός ο ίδιος λόγος –όταν ο λόγος γίνεται ίδιος επειδή ακριβώς είναι κυρίως κοινός.

Γ.Χ.: Αλλοίμονο, έχω μια τρομαχτική εκφραστική αναπηρία, οι λέξεις μου δεν εκφράζουν τίποτε –συνιστούν απλώς μια απεγνωσμένη αντίσταση στη σιωπή: έχω μια θανάσιμη αρρώστια, τη σιωπή. Πριν καιρό, έλεγα ότι η τέχνη είναι αποκάλυψη μιας αλήθειας (υπερβατικής): ήταν η φάση μου του ιεροφάντη. Τώρα λέω πως η τέχνη είναι συντήρηση των ελάχιστων και πανάρχαιων ανθρώπινων αξιών (πόθος, πάθος, πόνος, κλπ): είναι η φάση του μάρτυρα. Το τέλος δεν πρέπει να είναι μακριά: κάτι το τ ε λ ε υ τ α ί ο, σαν θρόμβος υδράργυρου γλυστρά μέσα στο νου μου.

Γ.Χ.: Κι αν μύθος δεν σημαίνει άλλο από την ψευδαίσθηση εξανθρώπισης του κόσμου, η λογοτεχνία αυτή δοκιμάζεται σ’ ένα έσχατο μύθο, που δεν είναι παρά ο ίδιος μύθος ανεστραμμένος: της εκκόσμισης του ανθρώπου –ο κόσμος τελείται ερήμην του ανθρώπου, αλλά ο άνθρωπος φέρει τον κόσμο μέσα του.

Γ.Χ.: Μνήμη είναι μια πεθαμένη διάσταση. Ένα κοιμητήριο πραγμάτων, βιωμάτων, αισθημάτων, που δεν ζωντανεύουν στο παρόν. Όλο το παιχνίδι παίζεται στο παρόν. Μόνη διάσταση του χρόνου το παρόν. Μέλλον δεν υπάρχει. Απλώς το φανταζόμαστε. Το προσδοκάμε. Προβάλλουμε τους φόβους, τις αγωνίες, τις ελπίδες μας. Αλλά μέλλον –με αισθητήριο την ατομική συνείδηση κι όχι με έννοια εγωιστική, ναρκισσιστική βέβαια –δεν υπάρχει. Δεν μπορώ να εμπιστευτώ το μέλλον. Όλα, πρέπει να γίνουν στο παρόν.

Γ.Χ.: Γιατί είναι ανεπίτρεπτο να είσαι αμαθής χωρίς να έχεις ήδη μάθει, αυτοδίδακτος χωρίς να έχεις ήδη διδαχθεί.

Γ.Χ.: Ο ποιητής δεν φοβάται το θάνατο, το λέει. Ο θάνατος είναι φυσικός, η ποίηση είναι υπερφυσική.

Ο Γιώργος Χειμωνάς

Πωλ Βαλερύ (1871-1945), Επιλογή από τους Στοχασμούς του (Στιγμή, 1996) Ο εκφραστής της "καθαρής ποίησης" (poesie pure).

2010-07-18T07:58:00.000-07:00

«Ότι δεν έχει σταθεροποιηθεί δεν είναι τίποτα. Ότι έχει σταθεροποιηθεί είναι νεκρό.

»Ένα καλά περιγεγραμμένο συναίσθημα είναι ένα συναίσθημα ακρωτηριασμένο.
»Η ελευθερία είναι σημάδι, ανταμοιβή, αποτέλεσμα σοφής πειθαρχίας. Μόνο ο χορευτής ξέρει να περπατά, ο τραγουδιστής να μιλά, ο στοχαστής να χαμογελά.
»Πρέπει, κατά κάποιον τρόπο, να τιμούμε, να σεβόμαστε τις δυσκολίες που παρουσιάζονται. Μια δυσκολία είναι ένα φως. Μια ανυπέρβλητη δυσκολία είναι ένας ήλιος.

»Η πιο μεγάλη απόλαυση είναι το πλησίασμα της απόλαυσης.

»Όποιος κάνει το καλό από καθήκον, το κάνει άσχημα, και το κάνει χωρίς τέχνη.
»Η αδυναμία της δύναμης είναι ότι δεν πιστεύει παρά στη δύναμη.
»Οι μύθοι είναι οι ψυχές των πράξεων και των ερώτων μας. Δεν μπορούμε να δράσουμε παρά κατευθυνόμενοι προς ένα φάντασμα. Δεν μπορούμε να αγαπήσουμε παρά αυτό που δημιουργούμε.
»Πολιτική είναι ο χειρισμός του περισσότερου από το λιγότερο, του τεράστιου αριθμού από τον μικρό, του πραγματικού από τις εικόνες και τις λέξεις.

»Ιδέες, εκτιμήσεις, καθαρά εθνικές οδηγούν τα έθνη στο χαμό τους,
Θα ήθελα ένα έθνος να ήταν βουβό για τη δόξα και για τα πλεονεκτήματά του και να μη μιλούσε ποτέ για τον εαυτό του.
Θα ήθελα ένα έθνος να είχε την πολιτική του πιθανού μέλλοντος και όχι του παρελθόντος του.
Η Ευρώπη είναι γεμάτη από ταυτόχρονες αψίδες θριάμβου που το άθροισμά τους είναι μηδέν. Όχι όμως και το άθροισμα των μνημείων στους νεκρούς.

»Η βία είναι μια μορφή βλακείας.

»Η ειρήνη είναι, ίσως, η κατάσταση πραγμάτων που σ’ αυτήν η φυσική εχθρότητα των ανθρώπων μεταξύ τους εκδηλώνεται με δημιουργίες, αντί να μεταφράζεται σε καταστροφές, όπως γίνεται στον πόλεμο.
»Μια εκπαίδευση που δεν σου διδάσκει να θέτεις στον εαυτό σου ερωτήματα είναι κακή. Ο μαθητής πρέπει να ρωτά, όχι ο δάσκαλος.
»Εκπαίδευση –το σύστημα των «λαμπρών μαθητών» [...] έχοντας ζήσει μόνο από τα 5 ή 6 πρώτα χρόνια εργασίας της νόησής τους, εντελώς προσδιορισμένο στόχο. Που όταν τον πετύχουν, αποδεικνύονται ανίκανοι να δημιουργήσουν άλλους.
»Ο καλλιτέχνης ζει στην οικειότητα της αυθαιρεσίας του και στην αναμονή της αναγκαιότητάς του.

»(ο καλλιτέχνης) δεν ζητά παρά τα δυσκολότερα δάκρυα και τη δυσκολότερη χαρά, που αναζητούν την αιτία τους και που δεν την βρίσκουν καθόλου μέσα στην εμπειρία της ζωής...
Ένα έργο μουσικής απόλυτα καθαρής, μια σύνθεση του Σεβαστιανού Μπαχ, π.χ., που δεν δανείζεται τίποτε από το συναίσθημα, αλλά που κατασκευάζει συναίσθημα χωρίς μοντέλο, και που όλη η ομορφιά του έγκειται στους συνδυασμούς του, στην οικοδόμηση μιας χωριστής ενορατικής τάξης, είναι ένα ανεκτίμητο απόκτημα, μια τεράστια αξία που βγήκε από το μηδέν...
»Όλο το πρόβλημα της τέχνης έγκειται στη σύνδεση των διαδικασιών της ζωντανής φύσης με την πράξη του ανθρώπινου τύπου. Τραγουδώ σημαίνει δίνω σε μια φωνή τη μορφή ενός φυτού που μεγαλώνει –ή της δραστηριότητας ενός πουλιού μέσα στο χώρο.
»Η μίμηση, η περιγραφή, η αναπαράσταση του ανθρώπου ή των άλλων πραγμάτων δεν σημαίνει μίμηση της φύσης στη λειτουργία της: σημαίνει μίμηση των προϊόντων της, και αυτό είναι τελείως διαφορετικό.

»Ο ορισμός του Ωραίου είναι εύκολος: είναι αυτό που απελπίζει.

»Τίποτε ωραίο δεν μπορεί να συνοψιστεί.
»Η ομορφιά έγκειται στην αδυναμία να χωρίσεις χωρίς απώλειες
- τη συγκίνηση απ’ αυτό που συγκινεί
- τη μορφή από το περιεχόμενο
- τον τρόπο της δημιουργίας από το δημιούργημα και στην ανανέωση της επιθυμίας από την ίδια την ικανοποίηση.
»Ένας άνθρωπος μου φαίνεται τόσο λιγότερο «ευαίσθητος» όσο περισσότερο επιδεικνύει και χρησιμοποιεί το συναίσθημά του.
»Δεν πρέπει όμως να συμπεραίνει κανείς την απουσία από τη σιωπή.
»Οι αισιόδοξοι γράφουν άσχημα.

»Αυτό που λέω με αλλάζει. Ακόμα και ειπωμένο στον εαυτό μου. Και ίσως είμαι προσδιορισμένος απ’ ότι έχω εκπέμψει –όχι απ’ ότι έχω υποστεί.

»Δεν θα ήμουν εγώ, αν δεν μπορούσα να είμαι ένας άλλος.
»Η φιλία, η αγάπη είναι να μπορείς να είσαι αδύναμος μαζί με κάποιον άλλο.
»Ο έρωτας απευθύνεται σ’ αυτό που είναι κρυμμένο μέσα στο αντικείμενό του.

»Μερικοί αναζητούν τις γυναίκες για να τις απολαύσουν κι έπειτα να σκέφτονται ελεύθερα άλλα πράγματα. Κι έτσι έχουν την τάση να επιθυμούν την αλλαγή γυναικών. Άλλοι έχουν μια γυναίκα όπως έχει κανείς τις παντόφλες του, άνετα οι ίδιες. Λίγοι όμως, απειροελάχιστοι, επιθυμούν στη γυναίκα ένα ζωντανό ον, πάντα γεμάτο ανακαλύψεις και θέλγητρα, ένα μικρό κόσμο που ενώ τον κατέχουν από όσο πιο κοντά γίνεται, εκείνος διατηρεί ακόμα ένα άπειρο σκοταδιού και μυστικών.
Αυτοί γίνονται οι πραγματικοί εραστές. Αλλά είναι σπανιότατοι, κι εκείνοι που θα μπορούσαν να είναι έτσι, πέφτουν σε γυναίκες που έχουν ακριβώς τη φύση των ανδρών που ανέφερα στην αρχή.

»Μάλλον φαίνεται αδύνατον, αυτός που σ’ αγαπά να σε γνωρίζει βαθιά –Το βάθος δεν είναι ποτέ αξιαγάπητο. [...]
Δεν είμαι εγώ αυτό που αγαπάτε –(και τι είναι εγώ;). Δεν είναι, θέλω να πω, αυτό το εγώ που ο ίδιος αποδίδω στον εαυτό μου –είναι ένα ον φτιαγμένο μόνο από την προσδοκία σας και από μερικές όψεις του εαυτού μου. Αυτό φαίνεται καθαρά από τη συνέχεια του έρωτά σας, όπου μπορεί κανείς να παρατηρήσει ότι αναλώνεστε στο να αρνείστε και να σβήνετε όλα τα πρόσωπα και τις όψεις μου που δεν εναρμονίζονται μ’ αυτή την Ιδέα που ανταποκρίνεται τόσο καλά στην ανάγκη σας. Ενισχύεται, αντίθετα, τα χαρακτηριστικά που της ταιριάζουν. Κι επομένως, όσο περνά ο καιρό, τόσο περισσότερο διαφορετική γίνεται η ιδέα από το υποτιθέμενο πρότυπό της.
»Έρωτας, Πνεύμα –οι δυο μορφές του απελπισμένου αγώνα κατά του Νόμου της απώλειας.
»Η μεγαλύτερη άγνοια είναι να μην ξέρεις ποια ερωτήματα δεν πρέπει να διατυπώνονται. Σημαίνει ότι μπερδεύεις τα αληθινά προβλήματα με τα ψευδοπροβλήματα.

»Η μνήμη δεν «χρησιμεύει» τόσο στην αναπαράσταση του παρελθόντος, όσο στη συγκρότηση του διαρκούς, του χωρίς εποχή, ευκαιριακά, σύμφωνα με τα ερεθίσματα του παρόντος.
»Η μνήμη είναι το μέλλον του παρελθόντος.
»Και στο πιο αμυδρό φως ξαναχτίζω το ύψος απ’ όπου θα πέσω μετά.
»Καμιά μεμονωμένη λέξη δεν έχει νόημα. Έχει μια εικόνα, αλλά οποιαδήποτε, και η λέξη δεν αποκτά ΤΗ σημασία της παρά μέσα σε μια οργάνωση –με αφαίρεση ανάμεσα ΣΤΙΣ σημασίες της.
»Δεν ολοκληρωνόμαστε ως άνθρωποι με την όραση και με την αφή. Μας χρειάζεται να μιλούμε, να κάνουμε να μιλά το πράγμα, σαν να ήταν όριο, κατώφλι, η έναρθρη έκφραση.

»Πιο πέρα, πιο πριν από τα ονόματα είναι οι αντωνυμίες, που είναι ήδη πιο αληθινές και πιο κοντά στην Πηγή, Κι αυτές οι λέξεις που έρχονται στους εραστές και στις μητέρες, και που είναι της στιγμής, της εγγύτητας της αίσθησης της ζωής –όταν η σάρκα πολύ κοντά στη σάρκα ψελλίζει.
»Κάθε αληθινός ποιητής είναι αναγκαστικά πρώτης τάξεως κριτικός.
»Αυτό που κάνεις άριστα είναι αναπόφευκτη παγίδα.
»Από την ίδια εντύπωση ο ένας φτιάχνει ένα τραγούδι, ο άλλος μια «αναλυτική» θεωρία.
»Η αταξία του πνεύματος είναι δημιουργική –αλλά δεν δίνει παρά το καινούργιο έμβρυο. Τη ζωή και όχι το βιώσιμο. Χρειάζεται να κυοφορήσεις και να γεννήσεις μετά τη γονιμοποίηση αυτή.

»Η Ποίηση είναι η προσπάθεια απεικόνισης, με τα μέσα της έναρθρης γλώσσας, εκείνων των πραγμάτων ή εκείνου του πράγματος που επιχειρούν σκοτεινά να εκφράσουν οι κραυγές, οι θωπείες, τα φιλιά, οι στεναγμοί κτλ., και που μοιάζουν να θέλουν να εκφράσουν τα αντικείμενα με τη φαινομενικότητα της ζωής ή με το υποτιθέμενο σχέδιο που διαθέτουν. Το πράγμα αυτό δεν μπορεί να οριστεί διαφορετικά. Έχει τη φύση της ενέργειας, της διέγερσης, δηλαδή της δαπάνης.

»Ποίηση:
Δάκρυα που ξέρετε πιο πολλά από μένα
Εκπλήξεις της ζωής που ξέρετε πιο πολλά από μένα
Διακυμάνσεις, αφθονίες ή εκκρεμότητες
Της ροής των πηγών της ζωής,
που ξέρετε πιο πολλά από μένα (κτλ)
Άμεση γλώσσα της πραγματικότητάς μου
Φωνή της (πρωτόγονης) ουσίας μου
Ευαισθησία του ίδιου του αισθητού
(Εκφράσεις που είστε το εκφρασμένο πράγμα)
και που κάνετε το είναι να γίνεται αισθητό, να εκδηλώνεται μέσα στο γνωρίζειν σαν διαταραχή. [...] Effects, εκφράσεις που σχηματίζονται μέσα στην καθαρότητα και στην ομοιογένεια της γνώσης όταν πλησιάζουμε σε κάποια όρια. (Η τεχνητή δημιουργία αυτών των effects είναι ποίηση)

»Ποίηση είναι σχηματισμός, με το σώμα και με το πνεύμα σε δημιουργική ένωση, αυτού που ταιριάζει σ’ αυτή την ένωση και την διεγείρει ή την ισχυροποιεί.
Ποιητικό είναι κάθε τι που προκαλεί, αποκαθιστά αυτή την ενωτική κατάσταση.
Σώμα εννοούμε τα εκφραστικά μέρη του σώματος και τις κινήσεις τους.

»Αρμονικές. -Αρμονικές ψυχο-φυσικές γενικεύσεις –είναι η ουσία της ποίησης. Αυτό δημιουργεί την αίσθηση του τραγουδιού, της αντήχησης.

»Ποίηση είναι αυτό που δεν μπορεί να συνοψιστεί. Μια μελωδία δεν συνοψίζεται.

»Το να φιλοσοφείς με στίχους ήταν και είναι ακόμα σαν να θέλεις να παίξεις τόμπολα με τους κανόνες του σκακιού.

»Για έναν ποιητή, το θέμα ποτέ δεν είναι να πει ότι βρέχει. Το θέμα είναι ...να δημιουργήσει βροχή.

»Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν μια τόσο αόριστη ιδέα για την ποίηση, που αυτή η ίδια η αοριστία της ιδέας τους είναι γι’ αυτούς ο ορισμός της ποίησης.

»Αυτός που γράφει στίχους χορεύει στο σχοινί. Περπατά, χαμογελά, χαιρετά, κι αυτό δεν έχει τίποτε το εξαιρετικό μέχρι τη στιγμή που παρατηρεί κανείς ότι αυτός ο τόσο απλός και άνετος άνθρωπος τα κάνει όλα αυτά πάνω σ’ ένα σχοινί πάχους ενός δαχτύλου.

»Το ποίημα –αυτός ο παρατεινόμενος δισταγμός ανάμεσα στον ήχο και στο πνεύμα.

»Δεν πρέπει να βάζεις σε στίχους τις ιδέες που γι’ αυτές ο πεζός λόγος είναι ικανός.

»Ο μεγάλος ζωγράφος Degas... είπε μια μέρα στον Mallarme: «Η δουλειά σας είναι διαβολεμένη. Δεν καταφέρνω να κάνω αυτό που θέλω, κι όμως είμαι γεμάτος ιδέες». Και ο Mallarme του απάντησε: «Δεν γίνονται με ιδέες οι στίχοι, αγαπητέ μου Degas. Γίνονται με λέξεις».

2010-07-18T07:56:00.001-07:00

Η φύσις

2010-07-18T07:47:00.000-07:00

Η φύσις είναι σαν μεγάλο συντριβάνι
Θέμε δε θέμε πάμε πάντοτε με τα νερά της
Κάποτε δένουμε τους μπόγους μας στη ράχη μας
Κ’ έτσι καταδυόμεθα στον ύπνο
Όπως οι κώδωνες των βουτηχτάδων
Μέσ’ στους βυθούς των ομφαλών της θάλασσας
Ψάχνοντας ερευνώντας βρίσκοντας
Πόθους εν εγρηγόρσει σαν πυκνά κοπάδια
Που αναμιγνύουν τις κραυγές των με λουλούδια
Στην πιο βαθειά χλωρίδα των βυθών
Όπως και επί της γης και στα λειβάδια
Όταν παραμερίζοντας τους ίσκιους τρέχουμε
Προς τις ψηλότερες κορφές μας
Απ’ όπου βλέπουμε «a perte de vue» τον κόσμο
Ή προς σημεία σύδενδρα κοντά σε ακτές
Όπου παιδιά με χαϊμαλιά στο στήθος
Παίζουν γυμνά και πέφτουν στα δίχτυα των ψαράδων
Με πλήθος χαρούμενες φωνές που μοιάζουν με αντιλάλους
Των ιαχών των Αχαιών προ των τειχών της Τροίας.

2010-07-18T07:46:00.001-07:00